Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών και Προϋπολογισμού, κατά τη διάρκεια της συνεδρίας την 13/10/2025, ξεκίνησε την εξέταση του Κρατικού Προϋπολογισμού για το 2026:
Ξεκίνησε σήμερα στη Βουλή η συζήτηση του κρατικού προϋπολογισμού, με τον Υπουργό Οικονομικών να παρουσιάζει την ανάλυση των κρατικών εσόδων, τους δημοσιονομικούς δείκτες, καθώς και τη γενικότερη οικονομική πολιτική και τη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας. Στη συνέχεια, το λόγο έλαβε ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, ο οποίος παρουσίασε την τρέχουσα οικονομική κατάσταση και τις εκτιμήσεις για την πορεία της οικονομίας, ενώ ακολούθησε η τοποθέτηση του Προέδρου του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, που αναφέρθηκε στη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα των δημόσιων οικονομικών.
ΥΠΟΙΚ στην Επ. Οικονομικών: Δεν κρατώ μυστικές μελέτες για GSI, διατηρώ τις ανησυχίες μου
Απάντηση στις αναφορές του Έλληνα Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τις μελέτες του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης (GSI) έδωσε τη Δευτέρα ο Υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός, ξεκαθαρίζοντας ότι ουδέποτε κράτησε στοιχεία ή μελέτες για το θέμα.
Κατά την παρουσίαση του κρατικού προϋπολογισμού στην Επιτροπή Οικονομικών και απαντώντας στον Πρόεδρο του ΔΗΚΟ, Νικόλα Παπαδόπουλο, ο οποίος εξέφρασε την έκπληξή του για το γεγονός ότι εξακολουθεί να αμφισβητείται η ηλεκτρική διασύνδεση, ο Υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός ανέφερε ότι «δεν είμαι εναντίον κανενός έργου που μπορεί να φέρει οφέλη στην κυπριακή οικονομία».
«Δεν μπορεί ένα άτομο να δημιουργεί πρόβλημα στην Κυβέρνηση», είπε, προσθέτοντας ότι ως Υπουργός Οικονομικών είναι έτοιμος να διευκολύνει την κατάσταση. Ωστόσο πρόσθεσε ότι έχει καθήκον να εξετάζει τα οικονομικά δεδομένα και να εκφράζει τη γνώμη του.
Ο κ. Κεραυνός αναφέρθηκε σε «ψευδείς ειδήσεις», από Υπουργό άλλης Κυβέρνησης, ότι κρατά μυστικές μελέτες βιωσιμότητας για το έργο. Όπως διευκρίνισε, οι μελέτες ανατέθηκαν από τον Υπουργό Ενέργειας, παραδόθηκαν κανονικά στο Υπουργείο και μάλιστα εστάλησαν και στον προηγούμενο Υπουργό Ενέργειας της Ελλάδας.
«Όλοι γνωρίζουμε τις μελέτες και τις επισημάνσεις τους», σημείωσε, προσθέτοντας ότι οι ανησυχίες κάποιων είναι εύλογες και ότι και ο ίδιος έχει πολλές ανησυχίες.
Κληθείς να σχολιάσει αναφορά του Βουλευτή του ΔΗΣΥ Χάρη Γεωργιάδη, είπε, τέλος, ότι είναι ο τελευταίος άνθρωπος που θα επιδιώξει ρήξη μεταξύ της ελληνικής και της κυπριακής Κυβέρνησης.
Ωστόσο ανέφερε ότι ανακοινώθηκε από τον σημερινό Έλληνα Υπουργό Περιβάλλοντος ότι «εγώ κρατώ τις μελέτες και δεν τις δίνω ούτε στον Υπουργό Ενέργειας, ενώ ο προκάτοχός μου τις είχε λάβει από τον Υπουργό Ενέργειας». Διευκρίνισε ότι δεν εννοεί ότι αυτό έγινε σκόπιμα ή κακόβουλα.
Σε σχέση με την ηλεκτρική διασύνδεση GSI, ο Υπουργός διαφώνησε με τις τοποθετήσεις του Προέδρου του ΔΗΚΟ Νικόλα Παπαδόπουλου που έγιναν σε χθεσινή συνέντευξή του στην κυριακάτικη έκδοση της «Καθημερινής» για ανάγκη επιτάχυνσης του έργου ώστε να προλάβουμε την Τουρκία που θέλει να διασυνδέσει τα κατεχόμενα, σημειώνοντας ότι «αν η Τουρκία θέλει να κάνει διασύνδεση, δεν μπορούμε να την αποτρέψουμε». Πρόσθεσε ότι οι μελέτες που παρέλαβε το Υπουργείο δείχνουν συγκεκριμένα αποτελέσματα για τη βιωσιμότητα του έργου. «Πώς μπορεί να λέγεται ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητά να προχωρήσει το έργο» την ώρα που κάποιοι υποστηρίζουν ότι δεν είναι βιώσιμο, διερωτήθηκε, υπενθυμίζοντας ότι η ΕΤΕπ δεν το χρηματοδότησε αφού δεν το θεώρησε βιώσιμο και παρέπεμψε σε επενδύσεις σε αποθήκευση ενέργειας.
Για το Βασιλικό και το GSI ανέφερε ότι τα θέματα αυτά απασχολούν το Υπουργείο. Πρόσθεσε ότι η Γενική Εισαγγελία της ΕΕ κάνει έρευνες και για τα δύο θέματα και θα πρέπει να αναμένουμε το αποτέλεσμα.
Στην παρουσίασή του ο Υπουργός είπε ότι ο τερματισμός των εργασιών του τερματικού φυσικού αερίου στο Βασιλικό και οι διαιτησίες, όπως και η ηλεκτρική διασύνδεση με τον GSI του οποίου πτυχές πρέπει να διευκρινιστούν έχουν εκτιμηθεί ως «δημοσιονομικοί κίνδυνοι» στον προϋπολογισμό του 2026.
Σύντομα στη Βουλή η φορολογική μεταρρύθμιση
Ο κ. Κεραυνός ανέφερε ότι η φορολογική μεταρρύθμιση είναι σχεδόν έτοιμη και θα κατατεθεί στη Βουλή «εντός του μήνα ή, το αργότερο, τον επόμενο». Τα νομοσχέδια βρίσκονται στη Νομική Υπηρεσία, είπε, εκφράζοντας την ελπίδα να συζητηθούν το συντομότερο.
Ο ΥΠΟΙΚ ανέφερε ότι στόχος είναι «να διατηρήσουμε τα συνολικά εισοδήματα του κράτους, αλλά και να επιτύχουμε μια πιο δίκαιη κατανομή του φορολογικού βάρους, με πολλαπλές θετικές επιπτώσεις και στην κατανάλωση». Όπως εξήγησε, η κυπριακή οικονομία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην κατανάλωση, «εισάγουμε και καταναλώνουμε» είπε και γι’ αυτό η κυβέρνηση επιδιώκει τον εμπλουτισμό και τη διαφοροποίηση του οικονομικού μοντέλου. Παραδέχθηκε, πάντως, ότι αυτό παίρνει χρόνο αφού υπάρχει και αντίσταση από ομάδες και συμφέροντα.
Πρωτοβουλίες όπως η φορολογική μεταρρύθμιση, πρόσθεσε θα βοηθήσουν να διατηρηθεί η αξιολόγηση της κυπριακής οικονομίας στο Α από τους οίκους αξιολόγησης. Όπως εξήγησε, η μεταρρύθμιση έχει στόχο τη διατήρηση της ανθεκτικότητας της οικονομίας και τη συνέχιση της αναπτυξιακής πορείας, με βασικό άξονα την πιο δίκαιη κατανομή του φορολογικού βάρους, που θα επιφέρει πρόσθετα οφέλη για την οικονομία. Ανέφερε επίσης ότι, παρότι δεν αποτελεί κοινωνική πολιτική, περιλαμβάνει πρόνοιες για παιδιά, στέγαση και πράσινη μετάβαση.
Συμφώνησε ότι υπάρχει ανάγκη για δικαιότερη κατανομή εισοδημάτων και φορολογικών βαρών. Σημείωσε ότι η Κυβέρνηση ήδη επιχορηγεί 100,000 νοικοκυριά και επιχειρήσεις για την ηλεκτρική ενέργειας, διατηρούνται χαμηλοί συντελεστές ΦΠΑ, ενώ η Κύπρος έχει το πιο ψηλό αφορολόγητο εισόδημα από όλες τις χώρες της ΕΕ που κάτι που αυξάνεται με τη φορολογική μεταρρύθμιση ενώ η Κύπρος είναι από τις χώρες με τον ψηλότερο κατώτατο μισθό.
Σημείωσε ότι στη φορολογική μεταρρύθμιση για τους πολύτεκνους το όριο εισοδήματος αυξάνεται στις €100.000 για να επωφελούνται εκπτώσεων, ενώ το αφορολόγητο για άτομα που βγαίνουν εθελουσίως με διάφορα σχέδια από οργανισμούς το όριο αφορολόγητου θα ανεβεί από 20.000 στις 100.000 για διευκόλυνση των ατόμων αυτών που βγαίνουν εκτός εργασίας.
Ερωτηθείς για την πράσινη φορολογία, είπε ότι βρίσκεται σε τελικό στάδιο η εξέτασή τους, μετά από δύο χρόνια αναβολής τους. Όπως είπε στην περίπτωση που θα επιβληθούν αυτές οι φορολογίες, θα επιστραφούν τα έσοδα μέσω αντισταθμιστικών μέτρων.
Υπό εξέταση οι παράγοντες αύξησης του κρατικού μισθολογίου
Αναφορικά με τη συγκράτηση του κρατικού μισθολογίου είπε ότι η Κυβέρνηση έχει αναθέσει εξειδικευμένες μελέτες ώστε να εντοπιστούν τα πραγματικά προβλήματα. Σύμφωνα με τον Υπουργό, η διόγκωση του μισθολογίου δεν συνδέεται άμεσα με τον αριθμό προσωπικού, αλλά με τις δομές, τις πολλές κλίμακες και τις αυτόματες προσαυξήσεις που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στο μικροσκόπιο. Τόνισε ότι δεκαετίες το μισθολογικό κόστος βρισκόταν γύρω στο 30%-35% των δαπανών και σήμερα υπάρχει συγκράτηση και στον προϋπολογισμό του 2026 βρίσκεται στο 27,5% κάτι που θα συνεχιστεί.
Σε δηλώσεις στους δημοσιογράφους είπε περαιτέρω ότι ενεργούν για την ΑΤΑ πάντοτε προληπτικά και λαμβάνονται μέτρα ώστε να μην υπάρχει αρνητική επίπτωση στα δημόσια οικονομικά.
Σημείωσε ακόμα παρότι οι αριθμοί προσωπικού μειώνονται –ιδίως στην κεντρική κυβέρνηση– οι δαπάνες για μισθούς συνεχίζουν να αυξάνονται.
Όπως είπε, «υπάρχουν πάρα πολλές μισθολογικές κλίμακες, που αν δεν κάνω λάθος έχουν φτάσει τις 54. Αυτό είναι κάτι που μελετούμε, ώστε να το διορθώσουμε σταδιακά», ανέφερε.
Απαντώντας σε ερώτηση για ενδεχόμενο εκσυγχρονισμό του συστήματος μισθολογικών αυξήσεων, ο κ. Κεραυνός ανέφερε ότι «ο εκσυγχρονισμός είναι μια σταδιακή διαδικασία». Είπε ότι ήδη εφαρμόζεται η τηλεργασία, η οποία συμβάλλει στη μείωση κόστους, ενώ συνολικά «το σύστημα βρίσκεται κάτω από το μικροσκόπιο μας για να εντοπίσουμε τους παράγοντες που οδηγούν στις αυξήσεις και να τις συγκρατήσουμε».
Παράλληλα, επισήμανε ότι η Κύπρος οφείλει να ανταποκρίνεται στις αυξανόμενες υποχρεώσεις της έναντι της ΕΕ, η οποία δημιουργεί συνεχώς νέους θεσμούς και επιτροπές, αυξάνοντας τις ανάγκες σε προσωπικό.
«Γι’ αυτό στον νέο προϋπολογισμό προβλέπονται νέες θέσεις, αλλά έχουμε καταργήσει περισσότερες που κρίθηκε ότι δεν εξυπηρετούν πλέον το δημόσιο», είπε.
Ο Υπουργός σημείωσε ότι εξετάζεται και το θέμα των αποσπάσεων και μεταθέσεων, «ώστε να γίνονται με πιο ορθολογικό τρόπο και με κριτήριο το πραγματικό όφελος της Δημόσιας Υπηρεσίας».
Άμυνα, στέγαση, άτομα με αναπηρίες
Αναφερόμενος στην άμυνα, υπογράμμισε ότι κανένα κράτος, ιδιαίτερα ένα υπό κατοχή κράτος, δεν μπορεί να μην δαπανά για την άμυνα. Είπε ότι στόχος είναι η μείωση του δημόσιου χρέους, ώστε να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες που προσφέρει η ΕΕ και το πρόγραμμα SAFE, το οποίο προβλέπει δάνειο με ακόμη μη καθορισμένα επιτόκια.
Για το στεγαστικό είπε ότι έχουν ανακοινωθεί πολύ συγκεκραμένα σχέδια από το Υπ. Εσωτερικών και περιλαμβάνονται περίπου 100 εκ. για το στεγαστικό στον προϋπολογισμό του 2026.
Ο Υπουργός αναφέρθηκε επίσης στις αυξημένες κοινωνικές παροχές, τονίζοντας ότι η Κυβέρνηση αναγνωρίζει τις διαχρονικά συσσωρευμένες ανάγκες των ατόμων με αναπηρία.
«Γίνεται το πρώτο μεγάλο βήμα για να ανταποκριθούμε στις ανάγκες αυτές, με πέραν των €100 εκατομμυρίων να προβλέπονται στο δημοσιονομικό πλαίσιο 2026–2028. Είναι ένα τεράστιο βήμα και μια ισχυρή απόδειξη ότι η Κυβέρνηση αναγνωρίζει τα προβλήματά τους», σημείωσε.
Για το κόστος της λειψυδρίας ανέφερε ότι είναι μεγάλο πρόβλημα, και είπε ότι γίνονται προεργασίες για να αντιμετωπιστεί το θέμα και ότι το μεγαλύτερο ποσοστό αύξησης στις λειτουργικές δαπάνες στον προϋπολογισμό αφορά τις αυξημένες δαπάνες για αγορά νερού από τις αφαλατώσεις.
Οι κίνδυνοι στον κρατικό προϋπολογισμό
Ο Υπουργός Οικονομικών αναφέρθηκε στη Έκθεση Δημοσιονομικού Κινδύνου, στην οποία επισημαίνονται μια σειρά από παράγοντες που ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά τη δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας.
Σύμφωνα με την έκθεση, ένας από τους κύριους κινδύνους αφορά την πιθανή ενεργοποίηση υποχρεώσεων που απορρέουν από κρατικές εγγυήσεις, περιλαμβανομένων συνταξιοδοτικών ταμείων που δεν θεωρούνται βιώσιμα, αλλά και αποφάσεων που εκκρεμούν ενώπιον της δικαιοσύνης.
Αναφέρθηκε επίσης σε ανησυχίες για τις οικονομικές επιπτώσεις κρατικών οργανισμών και αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και στον κίνδυνο επιβολής προστίμων από την Ευρωπαϊκή Ένωση λόγω μη συμμόρφωσης με το κοινοτικό κεκτημένο. Ειδική μνεία έκανε στην εκκρεμούσα υπόθεση για την επεξεργασία λυμάτων, που ενδέχεται να επιφέρει σημαντικές επιβαρύνσεις.
Έντονη ανησυχία προκαλεί και η συνεχιζόμενη ανάγκη χρηματοδότησης των ελλειμμάτων του ΟΚΥπΥ, για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από αυτό που προβλέπει η νομοθεσία και η σχετική παράταση. Σημείωσε ότι το ετήσιο κόστος για μισθούς στον ΟΚΥπΥ ανέρχεται στα 300 εκατ. ευρώ, γεγονός που επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό.
Ως σημαντικού δημοσιονομικού κινδύνους κατέγραψε και τον τερματισμός των εργασιών για το τερματικό φυσικού αερίου στο Βασιλικό, και τις επιφυλάξεις διατυπώνονται και για την ηλεκτρική διασύνδεση GSI.
Η έκθεση, όπως είπε, καταγράφει επίσης απρόβλεπτες δαπάνες που μπορεί να προκύψουν από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, όπως πυρκαγιές, λειψυδρία και αυξημένες γεωργικές αποζημιώσεις.
Τέλος, η έκθεση κάνει αναφορά στις γεωπολιτικές και οικονομικές εξελίξεις σε μεγάλες οικονομίες της ΕΕ, οι οποίες αντιμετωπίζουν δυσχέρειες, επηρεάζοντας τη συνολική πορεία της ευρωζώνης και κατ’ επέκταση και την κυπριακή οικονομία. Μεταξύ άλλων, αναφέρεται και το ζήτημα των δασμών στις εμπορικές σχέσεις.
«Προϋπολογισμός ανάπτυξης και σταθερότητας»
Παρουσιάζοντας τον προϋπολογισμό ο κ. Κεραυνός έκανε λόγο για προϋπολογισμό ανάπτυξης, σταθερότητας και κοινωνικής συνοχής, που διασφαλίζει τη δημοσιονομική πειθαρχία και επενδύει στο μέλλον με ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές.
Ο κρατικός προϋπολογισμός για το 2026 προβλέπει συνολικά έσοδα €10,7 δισ. και δαπάνες €13,7 δισ., αυξημένες σε σχέση με τα €10,2 δισ. του 2025. Οι αναπτυξιακές δαπάνες αυξάνονται κατά 4,7%, ενώ οι κοινωνικές δαπάνες κατά 6,7%.
«Είναι ένας προϋπολογισμός κυρίως πλεονασματικός, με πλεόνασμα που φτάνει 5% το πρωτογενές και 3,9% το πλεόνασμα», ανέφερε ο Υπουργός, επισημαίνοντας ότι τα πλεονάσματα είναι «απαραίτητα για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους και την αντιμετώπιση δημοσιονομικών και γεωπολιτικών κινδύνων».
Ο ρυθμός ανάπτυξης για το 2025 προβλέπεται στο 3,2%, σημαντικά υψηλότερος από το 0,9% της Ευρωζώνης, ενώ για το 2026 αναμένεται ανάπτυξη 3,1%. Ο πληθωρισμός αναμένεται να διαμορφωθεί γύρω στο 2,1% και η ανεργία να μειωθεί στο 4,6% έως το 2027 και στο 4,5% το 2028, ποσοστό που, όπως είπε, «ισοδυναμεί με πλήρη απασχόληση».
Το δημόσιο χρέος εκτιμάται ότι θα μειωθεί από 81,1% του ΑΕΠ το 2022 στο 57,3% το 2025 και 52,7% το 2026, εξέλιξη που, σύμφωνα με τον κ. Κεραυνό, «απελευθερώνει πόρους για την ανάπτυξη και την άμυνα».
Ο Υπουργός αναφέρθηκε σε μεγάλα αναπτυξιακά έργα που συνεχίζονται, όπως οδικά έργα, το νέο Κυπριακό Μουσείο, το Δικαστικό Μέγαρο Λευκωσίας, καθώς και δράσεις ψηφιακής μετάβασης και πράσινης ανάπτυξης.
Τόνισε ότι δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στις κοινωνικές παροχές, οι οποίες αυξάνονται κατά 6,7%.
Παράλληλα, επεσήμανε τη σταθερή εικόνα του τραπεζικού τομέα, με δείκτη κεφαλαιοποίησης στο 30% και μη εξυπηρετούμενα δάνεια στο 5,6%, στοιχεία που, όπως είπε, ενισχύουν την ανθεκτικότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Ενίσχυση ανάπτυξης από πλεονασματικό προϋπολογισμό, αλλά ανάγκη για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, είπε ο Διοικητής της ΚΤ
Ο πλεονασματικός προϋπολογισμός 2026 ενισχύει τη σταθερή αναπτυξιακή πορεία της οικονομίας, χρειάζονται όμως περαιτέρω διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για συγκράτηση της ανοδικής πορείας των ανελαστικών δαπανών, δήλωσε τη Δευτέρα ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου, Χριστόδουλος Πατσαλίδης, κατά τη συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών για τον Κρατικό Προϋπολογισμό του 2026.
Στην παρουσίασή του ενώπιον των μελών της επιτροπής, ο κ. Πατσαλίδης αναφέρθηκε αρχικά στις εξελίξεις στην Ευρωζώνη, σημειώνοντας ότι η οικονομία της Ευρωζώνης αναπτύχθηκε κατά 1,3% το πρώτο εξάμηνο του 2025, ενώ οι πιο πρόσφατες προβλέψεις του Ευρωσυστήματος δείχνουν ανάπτυξη 1–1,3% τα έτη 2025–2027, υποστηριζόμενη από κατανάλωση, απασχόληση, δημόσιες δαπάνες και ευνοϊκότερες χρηματοδοτικές συνθήκες.
Αναφορικά με τον πληθωρισμό, είπε ότι επηρεασμένος κυρίως από μειώσεις στις τιμές ενέργειας και την ανατίμηση του ευρώ, έχει υποχωρήσει και κινείται κοντά στον στόχο του 2%, ενώ αναμένεται στο 2,1% το 2025, στο 1,7% το 2026 και στο 1,9% το 2027, με πιέσεις από τις τιμές τροφίμων, που επιβαρύνουν το διαθέσιμο εισόδημα, να παραμένουν, αναμένονται ωστόσο να εξασθενίσουν μεσοπρόθεσμα.
Συμπλήρωσε ότι το Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας διατήρησε αμετάβλητα τα βασικά επιτόκια στη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου 2025, με τα τελευταία στοιχεία του πληθωρισμού να επιβεβαιώνουν ότι διαμορφώνεται γύρω από τον στόχο του 2% όπου και αναμένεται να σταθεροποιηθεί μεσοπρόθεσμα.
Σε ό,τι αφορά την κυπριακή οικονομία, ο Διοικητής της ΚΤΚ ανέφερε ότι διατηρεί ισχυρή δυναμική και ανθεκτικότητα, με το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν να αυξάνεται κατά 3,3% το πρώτο εξάμηνο του 2025 (έναντι 1,3% στην Ευρωζώνη), ενώ οι πιο πρόσφατες προβλέψεις της ΚΤΚ δείχνουν ανάπτυξη 3,3% για το 2025 και γύρω στο 3% για την περίοδο 2026–2027.
Προσέθεσε ότι η αγορά εργασίας παραμένει ανθεκτική, με την ανεργία στο 4,7%, πολύ κοντά σε πλήρη απασχόληση, ενώ ο πληθωρισμός αναμένεται να υποχωρήσει στο 1% το 2025 και να κυμανθεί γύρω στο 2% τα επόμενα δύο χρόνια.
Η σταδιακή χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ συνέβαλε στη σημαντική αποκλιμάκωση των επιτοκίων δανείων σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά, ανέφερε στη συνέχεια ο κ. Πατσαλίδης, προσθέτοντας ότι το μέσο επιτόκιο νέων επιχειρηματικών δανείων μειώθηκε σχεδόν κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες από το 2023, ενώ στα στεγαστικά δάνεια η πτώση είναι μεγαλύτερη.
Σε αυτό το πλαίσιο, η διαφορά των επιτοκίων μεταξύ της Κύπρου και του διάμεσου των χωρών της Ευρωζώνης ακολουθεί γενικά πτωτική πορεία την τελευταία περίοδο, ανέφερε ακολούθως, με το σταθμισμένο μέσο επιτόκιο επί του συνόλου των δανείων προς τα νοικοκυριά να διαμορφώνεται στο 4% τον Αύγουστο του 2025, ποσοστό το οποίο ευθυγραμμίζεται πλήρως με τον διάμεσο των χωρών της Ευρωζώνης. «Με άλλα λόγια, η διαφορά μεταξύ των επιτοκίων στην Κύπρο και του διάμεσου της Ευρωζώνης όσον αφορά το χαρτοφυλάκιο δανείων των νοικοκυριών έχει πλέον εκμηδενιστεί», σημείωσε.
Συμπλήρωσε ότι αντίστοιχα, το σταθμισμένο μέσο επιτόκιο επί του χαρτοφυλακίου δανείων προς τις επιχειρήσεις διαμορφώνεται στο 4,3% τον Αύγουστο του 2025, έναντι του διάμεσου 3,8% στην Ευρωζώνη, με τη διαφορά επιτοκίων μεταξύ Κύπρου και διάμεσου της Ευρωζώνης να περιορίζεται πλέον στο 0,5%.
Όσον αφορά τις νέες δανειοδοτήσεις, σύμφωνα με τον κ. Πατσαλίδη τον Αύγουστο του 2025 το επιτόκιο ανήλθε στο 3,1% για τα νοικοκυριά και 4,1% για τις επιχειρήσεις, επίπεδα που συγκρίνονται ευνοϊκά με τους αντίστοιχους διάμεσους 3,3% και 3,6% στην Ευρωζώνη, προσθέτοντας ότι τα καταθετικά επιτόκια παραμένουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα ένεκα της ιδιαίτερα υψηλής πλεονασματικής ρευστότητας των τραπεζών – από τις πιο υψηλές στην Ευρωζώνη.
Περνώντας στο διεθνές εμπόριο, είπε ότι η έκθεση της Κύπρου στους νέους δασμούς των ΗΠΑ είναι περιορισμένη, καθώς οι εξαγωγές αγαθών προς την αγορά αυτή αποτελούν μόλις το 2% του συνόλου, ωστόσο, η αβεβαιότητα μπορεί να μειώσει τη ζήτηση υπηρεσιών από εταίρους της χώρας.
«Η θετική πορεία της οικονομίας αντικατοπτρίζεται και στα δημόσια οικονομικά, τα οποία συνεχίζουν να καταγράφουν ισχυρές επιδόσεις», σημείωσε.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τον Διοικητή της ΕΚΤ, για το πρώτο οκτάμηνο του 2025, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης έφτασε στο 4% του ΑΕΠ, σε σύγκριση με πλεόνασμα επίσης 4% το αντίστοιχο οκτάμηνο του 2024, με αύξηση των εσόδων ύψους 6,8%, η οποία «αντανακλά την ισχυρή οικονομική ανάπτυξη και δυναμική της αγοράς εργασίας», ενώ η αύξηση στις δημόσιες δαπάνες ύψους 7,1% «αντικατοπτρίζει τις αυξήσεις σε κοινωνικές παροχές, απολαβές προσωπικού και δημόσιες επενδύσεις». Πιέσεις για περαιτέρω αυξήσεις στις απολαβές προσωπικού και για δαπάνες που σχετίζονται με το ΓεΣΥ παραμένουν σημαντικές πηγές κινδύνων για τα επόμενα έτη, συμπλήρωσε.
Είπε επίσης ότι ο δείκτης δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ διαμορφώθηκε στο 65% το 2024 και στο 61,6% τον Αύγουστο του 2025 και αναμένεται να συνεχίσει την καθοδική του πορεία, αντανακλώντας τη συνεχιζόμενη οικονομική ανάπτυξη και τις προβλέψεις για συνεχιζόμενα δημοσιονομικά πλεονάσματα.
«Η ΚΤΚ κρίνει ότι ο Προϋπολογισμός για το 2026 κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση από τη σκοπιά των μακροοικονομικών δεικτών. Τονίζω όμως ότι οι κίνδυνοι στη διεθνή οικονομία έχουν πολλαπλασιαστεί, αλληλοεπιδρούν και ενισχύουν ο ένας τον άλλον. Φρονώ ότι επιβάλλεται πλέον η προληπτική τιθάσευση της διαρκούς αύξησης των ανελαστικών δαπανών», υπογράμμισε.
Στο πλαίσιο ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των τραπεζών, η ΚΤΚ έχει λάβει στοχευμένα μακροπροληπτικά μέτρα ύψους €208 εκατομμυρίων – αντικυκλικό κεφάλαιο €71 εκατομμύρια και ΤΕΚ €137 εκατομμύρια – για τη θωράκιση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος και την ενίσχυση της προστασίας των καταθετών.
Για τον τομέα των Ιδρυμάτων Ηλεκτρονικού Χρήματος και Πληρωμών είπε ότι αναπτύσσεται δυναμικά, με 41 εποπτευόμενα ιδρύματα και έντονο ενδιαφέρον για νέες αδειοδοτήσει, με την ΚΤΚ να υιοθετεί κατά το 2025 ολοκληρωμένη στρατηγική αδειοδότησης και εποπτείας, δημιουργώντας ειδική Διεύθυνση για την εποπτεία του τομέα και συνεργαζόμενη με άλλες ευρωπαϊκές αρχές για την ανταλλαγή τεχνογνωσίας.
«Ο πλεονασματικός Προϋπολογισμός 2026 ενισχύει τη σταθερή αναπτυξιακή πορεία της οικονομίας. Χρειάζονται όμως περαιτέρω διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για συγκράτηση της ανοδικής πορείας των ανελαστικών δαπανών», ανέφερε καταληκτικά.
Περνώντας στο σκέλος των ερωτήσεων, η Πρόεδρος της επιτροπής και Βουλευτής του ΔΗΚΟ, Χριστιάνα Ερωτοκρίτου, ρώτησε αν υπάρχει στον ορίζοντα σκέψη για περαιτέρω μείωση των επιτοκίων.
Από την πλευρά του ΔΗΣΥ, ο Βουλευτής, Χάρης Γεωργιάδης, εξέφρασε ικανοποίηση για τη σταθεροποίηση και τις επιδόσεις τραπεζικού του τομέα, αλλά ταυτόχρονα και ανησυχία για τη βιωσιμότητα των κυπριακών τραπεζών στο μέλλον, δεδομένου του μικρού μεγέθους τους στη διεθνή αγορά και του αυξανόμενου ρόλου της τεχνολογίας.
Η συνάδελφός του στο ΔΗΣΥ, Σάβια Ορφανίδου, ρώτησε τον Διοικητή της ΚΤΚ πώς βλέπει τα θέματα ανταγωνισμού των τραπεζών μετά τις πρόσφατες συγχωνεύσεις, καθώς και τι μπορεί να γίνει για τη μείωση της απόστασης μεταξύ καταθετικών και δανειστικών επιτοκίων, ενώ ζήτησε ενέργειες και εισηγήσεις για τη μείωση γραφειοκρατίας που αντιμετωπίζουν οι πελάτες των πιστωτικών ιδρυμάτων.
Απαντώντας στον πρώτο γύρο των ερωτήσεων, ο κ. Πατσαλίδης είπε αρχικά ότι είναι δύσκολο να γίνει εκτίμηση για την πορεία επιτοκίων, προσθέτοντας ότι θα γίνει αξιολόγηση στο τέλος Οκτωβρίου στη συνεδρίαση του ΔΣ.
Ακολούθως, σημείωσε ότι οι τράπεζες θα πρέπει να επενδύσουν στην τεχνολογική τους αναβάθμιση ώστε να μπορούν να είναι ανταγωνιστικές, ιδιαίτερα τη στιγμή που ευρωπαϊκές ψηφιακές τράπεζες είναι ενεργές στην Κύπρο σε ηλεκτρονικές πληρωμές και καταθέσεις.
Σχετικά με τις παρατηρήσεις των Βουλευτών για την έλλειψη ανταγωνισμού, ο Διοικητής της ΚΤΚ είπε ότι μεγαλύτερος αριθμός τραπεζών δεν συνεπάγεται αυτόματα μεγαλύτερο ανταγωνισμό, προσθέτοντας ότι παρατηρούνται συνθήκες ολιγοπωλίου, ωστόσο δημιουργείται μεγάλος ανταγωνισμός στον τομέα της ψηφιακής τραπεζικής.
Αναφορικά με την προσαρμογή των επιτοκίων, είπε ότι θα γίνει με αργότερους ρυθμούς λόγω μεγέθους της χώρας, ωστόσο υπάρχει σύγκλιση με τον μέσο όρο της ευρωζώνης, ενώ εξέφρασε την εκτίμηση ότι δεν υπάρχει ανάγκη λήψης νέων μέτρων.
Είπε επίσης ότι είναι σημαντικό οι τράπεζες να δείξουν ευαισθησία προς τους πελάτες, καθώς μπορεί να διακινδυνεύσουν τη φήμη τους.
Συμπλήρωσε ότι η ΚΤΚ διατηρεί αυστηρή στάση έναντι στη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, έχει όμως δώσει παράλληλα οδηγίες για απλοποίηση για ομάδες χαμηλού ρίσκου, ενώ βρίσκεται σε συζητήσεις με τις τράπεζες και για άλλες επιλογές.
Κατά τον δεύτερο γύρο των ερωτήσεων, ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ Μάριος Μαυρίδης υπέβαλε ερώτημα για τον ρόλο της ΚΤΚ ως προς το θέμα των καταχρηστικών ρητρών των τραπεζών, αλλά και τις μεταφορές καταθέσεων σε τράπεζες του εξωτερικού με πιο ευνοϊκά επιτόκια και άλλα επενδυτικά προϊόντα.
Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Ανδρέας Καυκαλιάς, ρώτησε αν χρειάζονται μέτρα ενίσχυσης της προστασίας των καταναλωτών και τι ενέργειες γίνονται για την αντιμετώπιση των ολιγοπωλιακών συνθηκών στον τραπεζικό τομέα.
Έκανε επίσης λόγο για υψηλό κόστος δανεισμού, ιδιαίτερα για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις και νοικοκυριά, ενώ ζήτησε τη θέση της ΚΤΚ για τον Οργανισμό Χρηματοδότησης Στέγης, τις εκποιήσεις και τις Μη Εξυπηρετούμενες Χορηγήσεις.
Ζήτησε επίσης τη θέση της ΚΤΚ για την πώληση ακινήτων σε πολίτες τρίτων χωρών και τις εξελίξεις για τη δημιουργία νέας συνεργατικής τράπεζας.
Ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ, Νικόλας Παπαδόπουλος, ανέφερε με τη σειρά του ότι δύο τράπεζες συγκεντρώνουν περίπου το 90% αγοράς και ρώτησε ποιες ασφαλιστικές δικλείδες εφαρμόζει η ΚΤΚ για φαινόμενα ολιγοπωλίων.
Σε σχέση επίσης με τη λειτουργία 41 ιδρυμάτων ηλεκτρονικών πληρωμών, ρώτησε αν προβλέπεται η δημιουργία ειδικού τμήματος ηλεκτρονικού τμήματος και συναλλαγών στην ΚΤΚ.
Ο Βουλευτής της ΕΔΕΚ, Μαρίνος Σιζόπουλος, στάθηκε στα ελάχιστα, όπως είπε επιτόκια καταθέσεων, αλλά και το κόστος της χρήσης υπηρεσιών στους καταθετικούς λογαριασμούς, ενώ ο επίσης Βουλευτής ΕΔΕΚ Ηλίας Μυριάνθους ρώτησε για την κατάσταση με τις εταιρείες διαχείρισης χαρτοφυλακίων αγοράς ΜΕΧ, ενώ πρότεινε τη διεξαγωγή εκστρατείας διαφώτισης σε σχέση με την επικινδυνότητα των επενδύσεων στα κρυπτονομίσματα.
Ο Βουλευτής της ΔΗΠΑ, Αλέκος Τρυφωνίδης, ζήτησε ενημέρωση για το ψηφιακό ευρώ και το πότε υπολογίζεται η εισαγωγή του.
Ρώτησε επίσης πώς μπορούν να ανταποκριθούν οι τράπεζες στις κυβερνοεπιθέσεις, ενώ ανέδειξε την απουσία τραπεζικών καταστημάτων στις ορεινές περιοχές, αλλά και την αδυναμία πρόσβασης ΑμΕΑ σε δάνεια.
Ο Βουλευτής του Κινήματος Οικολόγων, Σταύρος Παπαδούρης, ζήτησε στοιχεία για την απώλεια κύριας κατοικίας αξίας μέχρι 350.000 από εκποιήσεις λόγω ΜΕΧ, ενώ ρώτησε και ποια είναι η διαχείριση των παραπόνων που υποβάλλονται στο Τμήμα Δεοντολογίας της ΚΤΚ.
Απαντώντας, ο Διοικητής της ΚΤΚ ανέφερε σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες, ότι αρμοδιότητα της ΚΤΚ αφορά στη διακυβέρνηση των τραπεζών και πως την προστασία του καταναλωτή εποπτεύει άλλος θεσμός του Υπουργείου Εμπορίου.
Σχετικά με το κόστος δανεισμού, είπε ότι συμπορεύεται με το διάμεσο της ευρωζώνης, συνεπώς κατά τη γνώμη του δεν τίθεται θέμα υπερχρεώσεων, ενώ λειτουργεί ο ανταγωνισμός.
Για τον Οργανισμό Χρηματοδότησης Στέγης, είπε ότι δεν μπορεί να σχολιάσει, προσθέτοντας ωστόσο ότι αξιολογείται το ενδεχόμενο πώλησης ΜΕΧ.
Για την αγορά καταθέσεων στο εξωτερικό, είπε ότι δεν υπάρχει εμπόδιο στη μεταφορά καταθέσεων στο εξωτερικό, ενώ για τα επενδυτικά προϊόντα είπε ότι αρμόδιος επόπτης είναι η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, η οποία συνιστά διαρκώς προσοχή.
Εν συνεχεία, είπε πως είναι σημαντικό οι τράπεζες να έχουν τέτοιο μέγεθος που να τους επιτρέπει να ανταγωνιστούν ξένες τράπεζες, προσθέτοντας ότι υπάρχει επαρκής ανταγωνισμός στην Κύπρο.
Για τα ιδρύματα, είπε ότι δημιουργήθηκε διεύθυνση εποπτείας εταιρειών ηλεκτρονικών πληρωμών στην ΚΤΚ από τον Φεβρουάριο 2025, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη συνεργασία με Κεντρικές Τράπεζες 5 ευρωπαϊκών χωρών για ανταλλαγή ιδεών και ικανή εποπτεία.
Για το ζήτημα του κόστους των τραπεζικών υπηρεσιών, είπε ότι η ΚΤΚ δεν μπορεί να παρέμβει στην τιμολόγηση της δραστηριότητας των τραπεζών, ενώ για τα καταστήματα στις ορεινές περιοχές, είπε ότι το ζήτημα έχει εξεταστεί.
Συγκεκριμένα, παρέθεσε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία στην Κύπρο αντιστοιχούν 22 καταστήματα ανά 100.000 κατοίκους, στην Ευρωζώνη 19, ενώ σε χώρες παρομοίου μεγέθους ακόμα λιγότερα. Συμπλήρωσε ότι θα μπορούσαν να αυξηθούν τα ΑΤΜ σε αυτές τις περιοχές, με την εγκατάσταση 10 ΑΤΜ σε αγροτικές περιοχές αν έχει ήδη ολοκληρωθεί, είναι κάτι όμως που επαφίεται στις τράπεζες.
Για τα κρυπτονομίσματα, είπε ότι η ΚΤΚ μαζί με ευρωπαϊκούς θεσμούς έχει εκδώσει ανακοίνωση για το θέμα, για το οποίο υπάρχει ανησυχία και στην ΕΚΤ, εκφράζοντας παράλληλα τη συμφωνία του με την ανάγκη εκστρατείας διαφώτισης.
Για το ψηφιακό ευρώ, είπε ότι υπάρχει σχέδιο δράσης της ΕΚΤ, δεν έχει όμως παρθεί ακόμη απόφαση για την εισαγωγή του, προσθέτοντας ότι το θέμα περιλαμβάνεται και στην ατζέντα της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ.
Αναφορικά με τις κυβερνοεπιθέσεις, είπε ότι αυτές αυξήθηκαν στην Κύπρο περισσότερο από τις υπόλοιπες χώρες ΕΕ, όλες όμως έχουν αντιμετωπιστεί επιτυχώς, ενώ σχετικά με το Τμήμα Δεοντολογίας, είπε ότι τα παράπονα έτυχαν χειρισμών στο σύνολό τους.
Τέλος, για τη δημιουργία νέας συνεργατικής, είπε ότι δεν έχει γίνει ακόμη αίτηση.
Σε δηλώσεις του μετά το τέλος της συνεδρίας, ο κ. Πατασαλίδης επανέλαβε ότι η Κύπρος παρουσιάζει μια υγιή και ανθεκτική οικονομία, αλλά δεν μπορεί να μην επηρεαστεί αρνητικά αν κάποιος ή κάποιοι από τους κινδύνους απειλήσει την χώρα.
Προσέθεσε ότι τα δίδυμα πλεονάσματα, δημοσιονομικά και κεφαλαιακά, στον δημόσιο και τον τραπεζικό τομέα αντίστοιχα, ενεργούν ως ανάχωμα έναντι των κινδύνων και επιβάλλεται η διατήρησή τους.
«Η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου αξιολογεί θετικά τον κρατικό προϋπολογισμό του 2026. Δεδομένης όμως της αυξημένης αβεβαιότητας καθίσταται επιτακτική η ανάγκη αντιμετώπισης της αυξημένης πίεσης από τις ανελαστικές δαπάνες», τόνισε.
Από την πλευρά του, ο κ. Τρυφωνίδης σημείωσε για το θέμα των μειωμένων τραπεζικών καταστημάτων στην ύπαιθρο και τις ορεινές περιοχές ότι «η πρακτική αντιστρατεύεται στην πολιτική της κυβέρνησης να επιστρέψουν νέοι στις κοινότητες ή να παραμείνουν» και ότι «η απάντηση του Διοικητή ότι παραχωρήσαμε 10 νέα ATM στις ορεινές κοινότητες δεν μας ικανοποιεί».
«Είναι θέμα πλέον του Πρόεδρου της Δημοκρατίας με τον Διοικητή και τις τράπεζες, γιατί από τη μια θέλουμε να μείνουν κάτοικοι και επιχορηγούμε να κτίσουν στην ύπαιθρο, και από την άλλη δεν τους παρέχουμε τις διευκολύνσεις που θα πρέπει», προσέθεσε σχετικά.
Είπε επίσης ότι δεν πήρε απάντηση από τον κ. Πατσαλίδη για τις μικρές δανειοδοτήσεις των ευάλωτων και αναπήρων ατόμων, κάνοντας λόγο για «αναλγησία» και «ποντιοπιλατική πολιτική», ενώ έθεσε και ζήτημα καταβολής νομικών εξόδων από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου και την Νομική Υπηρεσία σε κουρεμένους καταθέτες και κατόχους αξιογράφων για νομικές υποθέσεις στις οποίες είχαν εμπλακεί και είχαν αποσύρει οι πολίτες.
«Η δήλωση του Διοικητή της Κεντρικής ότι οι νομικοί του σύμβουλοι έτσι τους συμβούλευσαν δεν μας ικανοποιεί και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει τον λόγο. Βεβαίως είναι η ανεξάρτητη Κεντρική Τράπεζα, αλλά δεν μπορεί να απαιτεί και νομικά έξοδα στους πολίτες που τους έχουμε κουρέψει και τους έχουμε πάρει τα χρήματά τους με ευθύνες των τραπεζών και της τότε Κεντρικής Τράπεζας», κατέληξε.
Θετική η εικόνα δημοσιονομικών, είπε ο Μ. Περσιάνης αλλά προειδοποιεί για κινδύνους
Η εικόνα των δημόσιων οικονομικών είναι πολύ ικανοποιητική, δήλωσε ο Πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, Μιχάλης Περσιάνης, στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών τη Δευτέρα, κατά την έναρξη της συζήτησης του προϋπολογισμού για το 2026. Προειδοποίησε όμως, για εξωγενείς κινδύνους και δυνητικές δαπάνες που προκαλούν αβεβαιότητα και μπορούν να εκτροχιάσουν τα δημόσια οικονομικά.
«Το σχόλιο του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, στο πλαίσιο της επικύρωσης των παραδοχών του προϋπολογισμού, ήταν πως κινείται σε πολύ καλή κατεύθυνση. Τα δημοσιονομικά στοιχεία είναι πάρα πολύ ικανοποιητικά. Συγχαίρουμε το Υπουργείο Οικονομικών για μια σειρά από θέματα, με το πρώτο προφανώς να είναι η επίτευξη του στόχου του 60% στα επίπεδα του δημόσιου χρέους», ανέφερε ο κ. Περσιάνης.
Μίλησε, ωστόσο, για «μεγάλο όγκο κινδύνων» και πολλά ζητήματα που βρίσκονται σε αβεβαιότητα, καθώς και για πολλά δεδομένα που εύκολα μπορούν να διαφοροποιηθούν. Υπάρχουν «εξωγενείς κίνδυνοι και δυνητικές δαπάνες που είναι πολλές και σε αριθμό και με ψηλό κόστος. Αυτές μπορούν να διαφοροποιήσουν τα δεδομένα στο βάθος του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού Πλαισίου», είπε, προσθέτοντας ότι οι ανελαστικές δαπάνες συνεχίζουν να απορροφούν σημαντικό ποσοστό των συνολικών δαπανών, γεγονός που εγκλωβίζει την εκάστοτε κυβέρνηση σε μια «προκυκλική πολιτική», που «θα είναι πολύ επικίνδυνη σε περίπτωση που αντιστραφεί το οικονομικό κλίμα, κάτι που αναπόφευκτα κάποια στιγμή θα συμβεί», υπογράμμισε.
Ερωτηθείς από δημοσιογράφους, μετά την ολοκλήρωση της Επιτροπής, σε ποιες δυνητικές δαπάνες αναφέρεται, ο κ. Περσιάνης διευκρίνισε ότι υπάρχουν δυνητικές δαπάνες που δεν λαμβάνονται υπόψη και σε μεγάλο βαθμό δεν μπορούσαν να λαμβάνονταν υπόψη από πλευράς του Υπουργείου Οικονομικών. «Αυτές περιλαμβάνουν το GSI, το Βασιλικό, το κόστος της ΑΤΑ στο δημόσιο, μια μεγάλη λίστα πολιτικών εξαγγελιών, οι οποίες κάποια στιγμή ενδεχομένως να αρχίσουν να υλοποιούνται», ανέφερε.
Ο Πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου πρόσθεσε, ακόμα, ότι υπάρχει μεγάλη αύξηση στις λειτουργικές δαπάνες της Δημοκρατίας, παρόλο που πολλές από αυτές είναι δικαιολογημένες, όπως η αγορά ύδατος. «Όλα αυτά μαζί, σε βάθος του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού Πλαισίου, δηλαδή μέχρι το 2028, αποτελούν έναν σημαντικό κίνδυνο για την πορεία των δημόσιων οικονομικών. Γι’ αυτό ακριβώς και η μείωση του δημόσιου χρέους αποτελεί την πρώτη και πιο σημαντική κίνηση για προστασία της Δημοκρατίας από απρόσμενες εξελίξεις», ανέφερε.
Εντός της Επιτροπής, ο κ. Περσιάνης ανέφερε ότι, με βάση τις υποχρεώσεις της Δημοκρατίας, όπως προκύπτουν από τους κανόνες οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, «είμαστε σε υπέρβαση δαπανών», κάνοντας λόγο για «πολύ ψηλό ρίσκο στους υπολογισμούς διόρθωσης αυτής της τροχιάς». Εκτίμησε, ωστόσο, ότι όσο το χρέος παραμένει κάτω από το 60%, αυτή η υπέρβαση δεν θα οδηγήσει εύκολα στη λήψη μέτρων εναντίον της Κύπρου. Πρόσθεσε, εξάλλου, ότι ο σχεδιασμός διόρθωσης αυτής της υπέρβασης είναι καλύτερος από τον περσινό, σημειώνοντας, ωστόσο, ότι έχει ψηλό ρίσκο υλοποίησης.
Εξάλλου, ανέφερε ότι και το φετινό ΜΔΠ κινείται σε «πιο ρεαλιστική τροχιά».
Πληθωριστικό βάρος για οικονομία η ΑΤΑ
Κληθείς από τον Βουλευτή του ΔΗΣΥ, Χάρη Γεωργιάδη, να παρουσιάσει τη θέση του ΔΣΚ για την ΑΤΑ, ο κ. Περσιάνης είπε ότι «η δική μας ανησυχία παραμένει ότι το κόστος μισθολογίου αυξάνεται χωρίς να αυξάνεται ο όγκος ή η ποιότητα των υπηρεσιών που λαμβάνει η οικονομία», χαρακτηρίζοντάς την ως «πληθωριστικό βάρος στην οικονομία».
Ανέφερε ότι στο ΜΔΠ δεν συμπεριλήφθηκε δυνητική συμφωνία για την ΑΤΑ. Εκτίμησε ότι για το 2026 το θέμα δεν είναι σοβαρό, εξαιτίας του χαμηλού συντελεστή, «αλλά είναι ένα θέμα που συνεχίζει να ασκεί πιέσεις στο μισθολόγιο».
Επανέλαβε, επίσης, τον προβληματισμό για το ότι σχεδόν το ένα τρίτο των κρατικών δαπανών (28%) «εγκλωβίζονται σε ανελαστικές δαπάνες», κάτι που δημιουργεί διαχρονικό πρόβλημα στα δημόσια οικονομικά, όπως είπε.
Άγνωστη η δημόσια δαπάνη για GSI
Απαντώντας σε άλλη ερώτηση του κ. Γεωργιάδη, σχετικά με το ύψος των δημόσιων δαπανών για το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου-Ελλάδας, ο κ. Περσιάνης είπε ότι «δεν γνωρίζουμε και δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τη δημόσια δαπάνη», ενώ αναφέρθηκε στη δέσμευση των €25 εκ. τον χρόνο.
«Έχουμε πολλές απορίες για αυτό το έργο. Πρέπει να απαντηθούν για να προχωρήσει», είπε, σημειώνοντας ότι δεν υπάρχει αμφιβολία για τις θετικές επιδράσεις του σε θέματα εθνικής, ενεργειακής ασφάλειας ή και ενδεχόμενα οικονομικά οφέλη.
Να συνυπολογίζεται το δευτερογενές κόστος από μη υλοποίηση έργων
Κληθείς από τον Βουλευτή του ΑΚΕΛ, Ανδρέα Καυκαλιά, να σχολιάσει τους κινδύνους από τη μη υλοποίηση μεγάλων έργων, ο κ. Περσιάνης είπε ότι είναι σημαντικό να συνυπολογίζεται το δευτερογενές κόστος αυτών των ζητημάτων. Αναφερόμενος στο τερματικό Φυσικού Αερίου στο Βασιλικό, είπε ότι η μη υλοποίησή του «συνεπάγεται ότι χάνουμε και όλα τα οφέλη που είχαμε συνυπολογίσει όταν αποφασίσαμε να προχωρήσουμε» με αυτό, είπε.
Σημείωσε ότι αυτή η απώλεια δεν ποσοτικοποιείται εύκολα, έκανε όμως λόγο για «ένα μεγάλο χαμένο όφελος που τείνει να είναι σχεδόν μόνιμο». Ανέφερε, επίσης, ότι στα πιο μεγάλα έργα σημειώνονται και καθυστερήσεις και αυξημένες δαπάνες και σοβαρό δευτερογενές κόστος που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη.
Χρέος προς το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων
Ο Πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου ρωτήθηκε από τον κ. Καυκαλιά και από την ανεξάρτητη Βουλευτή, Αλεξάνδρα Ατταλίδου, σε σχέση με το δημόσιο χρέος προς το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, το οποίο φέτος έφτασε τα €12 δισ., για την πρόθεση του κράτους να το αποπληρώσει και για το πώς θα μπορούσε αυτό το ποσό να επενδυθεί διαφορετικά.
Ο κ. Περσιάνης διαβεβαίωσε ότι δεν κινδυνεύει το Ταμείο. Σημείωσε, ωστόσο, ότι αυτό που ανησυχεί το Δημοσιονομικό Συμβούλιο είναι ότι δημιουργείται ένα παθητικό που θα πρέπει να αποπληρωθεί κάποια στιγμή, το οποίο προκαλεί ένα δημοσιονομικό βάρος, ενώ σημείωσε ότι «υφίσταται χαμένη ευκαιρία για πραγματικές επενδύσεις, που δεν γίνονται».
Έθεσε θέμα ποιότητας των δαπανών, σημειώνοντας τη σημασία του να μπορούσε το ΤΚΑ να κρατήσει προς επένδυση κάποια από αυτά τα χρήματα, παρά να μετατρέπονται σε δαπάνες «και όχι κάτι πιο παραγωγικό για την κοινωνία, θέτοντας προς συζήτηση την ποιοτική διάσταση, «όχι πόσα, αλλά σε τι δαπανώνται τα λεφτά».
Σημείωσε, εξάλλου, ότι υπάρχει «δημόσια και ρητά η υπόσχεση» σε πολιτικό επίπεδο ότι μόλις το χρέος φτάσει τον στόχο του 60% του ΑΕΠ «θα προκύψει συμφωνία του Υπουργείου Οικονομικών με το Υπουργείο Εργασίας για αξιοποίηση των πλεονασμάτων. Φέτος θα πιάσουμε τον στόχο, πρέπει να προσβλέπουμε σύντομα σε ανακοινώσεις» για πιο ποιοτική διαχείριση, είπε.
Εξάλλου, ο κ. Περσιάνης αναφέρθηκε και στην ανησυχία που εξέφρασε το ΔΣΚ για την απόφαση να παραμείνει η Κυπριακή Δημοκρατία εκτός αγορών, για να αξιοποιήσει το ρευστό απόθεμα. Όπως είπε, αυτό αποτελεί μια επικίνδυνη εξέλιξη, καθώς «θέτουμε τη χώρα από μόνοι μας εκτός αγορών», καλώντας σε μη αναθεώρηση της υφιστάμενης στρατηγικής του Γραφείου Διαχείρισης Χρέους, «γιατί μπορεί να οδηγηθούμε από μόνοι μας σε αποκλεισμό από τις αγορές».
Αυξημένα έσοδα
Σε ερώτηση της κ. Ατταλίδου αν εκτιμά ότι θα συνεχιστεί η αυξημένη ροή εσόδων, ο Μιχάλης Περσιάνης είπε ότι τα τελευταία χρόνια γίνονται πολλές συζητήσεις και με οίκους αξιολόγησης και το ΔΝΤ, και με αναλυτές και ευρωπαϊκούς θεσμούς, με το ερώτημα από πού έρχονται αυτές οι αυξήσεις στα έσοδα. «Ολοκληρωμένη απάντηση δεν έχει κανένας», είπε.
Ανέφερε ότι πρόκειται για συνδυασμό πληθωρισμού και ανάπτυξης, σημειώνοντας, όμως, ότι η επίμονη αύξηση των κρατικών εσόδων δεν εξηγείται από αυτά. Αναφέρθηκε σε επιμέρους εξηγήσεις, όπως η εισαγωγή του ΓεΣΥ, που έφερε μεγάλη αύξηση εσόδων, η νομοθεσία για την αποδοχή κάρτας, η αύξηση της απασχόλησης, η πολιτική του Τμήματος Φορολογίας για μαζικές εκκαθαρίσεις των εκκρεμοτήτων προηγούμενων ετών, καθώς και η ταχεία εισαγωγή επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας, που αύξησε τα έσοδα από τον εταιρικό φόρο και την άμεση φορολόγηση των εργαζομένων.
Όπως είπε, το Υπουργείο Οικονομικών υπέβαλε έναν προϋπολογισμό στον οποίο ο ρυθμός αύξησης των εσόδων φαίνεται πιο ρεαλιστικός. «Δεν θεωρούμε ότι οι ρυθμοί αύξησης των κρατικών εσόδων είναι βιώσιμοι σε βάθος χρόνου», είπε.
Οικονομικό μοντέλο και περιβαλλοντικές υποχρεώσεις
Ο κ. Περσιάνης σημείωσε, ακόμα, την ανησυχία του Δημοσιονομικού Συμβουλίου για τη μη υλοποίηση του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα, σημειώνοντας ότι αυτό δεν αποτελεί απλώς υποχρέωση, αλλά και μέσο αυτοπροστασίας σε σχέση με τις κλιματικές εξελίξεις.
Όσον αφορά το οικονομικό μοντέλο που ακολουθεί η χώρα, αναφέρθηκε στις άμεσες ξένες επενδύσεις ως «ευλογία για την οικονομία», σημειώνοντας, όμως, ότι η υφιστάμενη στρατηγική που ακολουθείται επιτρέπει να δημιουργηθούν ζητήματα.
Για παράδειγμα, ανέφερε ότι οι μέσοι μισθοί στους τομείς των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών τεχνολογίας και πληροφορικής (ICT), είναι πολύ ψηλότεροι από τους μέσους μισθούς, σημειώνοντας ότι τα οικονομικά στοιχεία καθοδηγούνται από αριθμό εργαζομένων που επωφελούνται από τις ξένες επενδύσεις, κάτι που οδηγεί σε «φαινόμενο μιας διπλής οικονομίας», όπως είπε, σημειώνοντας ότι παρατηρείται ψηλός πληθωρισμός στις υπηρεσίες και στασιμότητα στις απολαβές.
«Το κακό είναι ότι έχει αποσυνδεθεί πλήρως η παραγωγικότητα από τους μισθούς στις μη εμπορεύσιμες υπηρεσίες της χώρας», είπε, σημειώνοντας ότι αυτό οδηγεί σε μεγάλες πιέσεις στα νοικοκυριά. «Αυτή η στρατηγική έχει οδηγήσει σε μετατόπιση της συγκριτικής τιμής κεφαλαίου-εργασίας», είπε, κάτι το οποίο δεν είναι άμεσα ορατό, εξαιτίας της νομισματικής προστασίας που παρέχει το ευρώ, που κρύβει τα συμπτώματα αυτού του φαινομένου.
Εκσυγχρονισμός σχεδίων υπηρεσίας
Απαντώντας σε ερώτηση του Προεδρεύοντα της Επιτροπής, Βουλευτή του ΔΗΚΟ, Χρύση Παντελίδη, σε σχέση με τα σχέδια υπηρεσίας των υπαλλήλων του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, ο κ. Περσιάνης είπε ότι αυτά χρειάζονται αναθεώρηση και εκσυγχρονισμό. «Ζητούμε να συμπεριληφθεί το engineering στα πτυχία που επιτρέπονται», είπε, σημειώνοντας ότι η απάντηση του Υπουργείου Οικονομικών ήταν ότι κάτι τέτοιο «φωτογραφίζει» υποψήφιους.
Χαρακτήρισε αυτή τη θέση «μάλλον αστείο σχόλιο», σημειώνοντας ότι τα παρωχημένα σχέδια υπηρεσίας μόνο λογιστές επιτρέπει να προσληφθούν, παραπέμποντας και στην άποψη της ΕΔΥ ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο «μέχρι αδύνατο» να στελεχωθούν ικανοποιητικά κάποιες θέσεις.
Όπως ανέφερε, είναι πρόθεση του Συμβουλίου να ζητήσει από το Υπουργείο Οικονομικών να στείλει τα σχέδια υπηρεσίας στο Υπουργικό Συμβούλιο για να συζητηθούν στη Βουλή, τονίζοντας ότι τα STEM στον χρηματοοικονομικό τομέα είναι απαραίτητα.
Διαφορετικές απόψεις από Bουλευτές για τον προϋπολογισμό 2026 κατά την παρουσίαση του από ΥΠΟΙΚ
Διαφορετικές απόψεις εξέφρασαν οι Βουλευτές μέλη της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών σε σχέση με τον προϋπολογισμό του κράτους για το 2026, τον οποίο παρουσίασε τη Δευτέρα στην Επιτροπή ο Υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός.
Σε δηλώσεις μετά τη συνεδρία της Επιτροπής Οικονομικών, η Πρόεδρος της Επιτροπής Χριστιάνα Ερωτοκρίτου είπε ότι ο προϋπολογισμός «κινείται προς την σωστή κατεύθυνση διατηρώντας την δημοσιονομική σταθερότητα» και πρόσθεσε πως «είναι εξαιρετικά σημαντικό το γεγονός ότι το δημόσιο χρέος έχει μια πολύ καθοδική τάση, ενώ έχουμε και ένα ισχυρό δημοσιονομικό πλεόνασμα».
Ανέφερε ότι με βάση το νέο σύμφωνο για την οικονομική σταθερότητα οι χώρες οι οποίες υπερβαίνουν το 60% του δημοσίου χρέους και χώρες που έχουν πέραν του 3% δημοσιονομικό έλλειμμα αυτόματα μπαίνουν σε διαδικασία επιτήρησης» και πρόσθεσε ότι «η κυπριακή οικονομία και ο κυπριακός λαός έχει μνήμες από το παρελθόν όχι επιτήρησης αλλά χειροτέρων καταστάσεων».
«Αυτές οι επιδόσεις της κυπριακής οικονομίας και η συνετή πολιτική την οποία το ΔΗΚΟ πάντοτε υποστήριζε έχει ως αποτέλεσμα να αποφεύγονται αυτοί οι κίνδυνοι», πρόσθεσε.
Η κ. Ερωτοκρίτου είπε ότι ο προϋπολογισμός για το ΔΗΚΟ «παρουσιάζει συγκεκριμένες προτεραιότητες τις οποίες εμείς θεωρούμε σημαντικές» και πρόσθεσε πως «έχουμε μια οικονομική πολιτική η οποία είναι ισορροπημένη, δίκαιη και αναπτυξιακή»
«Το ΔΗΚΟ επιθυμεί να δει μεγαλύτερη ταχύτητα στις μεταρρυθμίσεις και μεγαλύτερο όγκο στις επενδύσεις που το ίδιο το κράτος προβαίνει για την αναπτυξιακή πολιτική και μεγαλύτερη υλοποίηση του αναπτυξιακού προϋπολογισμού», πρόσθεσε.
Ανέφερε ότι αυτές οι επιδιώξεις πρέπει πάντοτε να έχουν ως στόχο να επιστραφεί το μεγαλύτερο μέρος αυτών των επενδύσεων στη μεσαία τάξη και στα ευάλωτα νοικοκυριά και πρόσθεσε πως θα πρέπει να υποστηριχθεί η πραγματική οικονομία.
Όπως είπε, έθιξε το θέμα της φορολογικής μεταρρύθμισης, γιατί «η πραγματική οικονομία αναμμένη την φορολογική μεταρρύθμιση να έρθει ενώπιον μας και να έρθει με ένα περιεχόμενο σωστό, κατανοητό, απλό, σύγχρονο και διαφανές, έτσι ώστε να δώσει ώθηση στην πραγματική οικονομία».
«Στον προϋπολογισμό βλέπουμε να δίνεται ώθηση στη νέα γενιά, με ένα τρόπο που να τους συγκρατεί στη χώρα μας, να τους δίνει τα εχέγγυα, να δημιουργήσουν την δική τους επιχείρηση και την δική τους οικογένεια και να κάνουν τα δικά τους όνειρα πραγματικότητας στον τόπο μας», πρόσθεσε.
«Θα πάμε στην ψήφιση των προϋπολογισμών περί τα μέσα Δεκεμβρίου, ελπίζοντας ότι θα καταλήξουμε μετά και από τις σχετικές τροπολογίες που προφανώς και θα υπάρξουν σε έναν προϋπολογισμό ο οποίος θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες και της σύγχρονης οικονομίας, αλλά ιδιαίτερα στις ανάγκες της κυπριακής οικονομίας», κατέληξε η κ. Ερωτοκρίτου.
Ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ Χάρης Γεωργιάδης είπε ότι «η κατάσταση της οικονομίας μας είναι καλή, συνεχίζει ουσιαστικά με την δυναμική της περασμένης δεκαετίας και σίγουρα μας ικανοποιεί το γεγονός ότι και η παρούσα Κυβέρνηση παραμένει προσηλωμένη στην πολιτική των ισοσκελισμένων και πλεονασματικών προϋπολογισμών, που από το 2014 καθιερώσαμε».
Αναφέροντας ότι «τα λάθη γίνονται στους καλούς καιρούς», ο κ. Γεωργιάδης εξέφρασε ανησυχία ότι το κόστος του κρατικού μισθολογίου «είναι αυξημένο κατά ένα δισεκατομμύριο τον χρόνο».
Είπε ακόμη ότι «σημαντικές μεταρρυθμίσεις, μένουν στα λόγια, ενώ τα αναπτυξιακά έργα καθυστερούν ή οδηγούνται σε αδιέξοδο».
Αναφέρθηκε επίσης σε κυβερνητική διγλωσσία σε σχέση με την ηλεκτρική διασύνδεση και είπε ότι είναι «ένα έργο σημαντικό για την ενεργειακή μας ασφάλεια και για τη μείωση του κόστους ενέργειας».
Ανέφερε επίσης ότι οι αμυντικές δαπάνες που στην υπόλοιπη Ευρώπη αυξάνονται στο 3% και τελικά στο 5% του ΑΕΠ, στην Κύπρο μένουν καθηλωμένες στο 1,7% του ΑΕΠ.
«Η ανάπτυξη και η ασφάλεια του τόπου μας, αλλά και η ικανοποίηση των αναγκών της κοινωνίας δεν επιτυγχάνεται με τα λόγια και την επικοινωνία, αλλά με αποφάσεις, μέτρα και συνεχή μεταρρυθμιστική προσπάθεια», πρόσθεσε.
Ερωτηθείς για το κρατικό μισθολόγιο, ο κ. Γεωργιάδης είπε ότι στα τελευταία 7 χρόνια δόθηκαν ξανά γενικές αυξήσεις, αυξήθηκε η ΑΤΑ, άνοιξαν μερικές χιλιάδες θέσεις νέων προσλήψεων και ακούμε ότι γίνονται τώρα κάποιες μελέτες».
«Ελπίζουμε να μην ακούσουνε ξανά το ίδιο την επόμενη χρονιά», κατέληξε.
Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ Αντρέας Καυκαλιάς είπε ότι η κυπριακή οικονομία συνέχισε το 2025 να καταγράφει θετικές επιδόσεις στους βασικούς οικονομικούς δείκτες, προσθέτοντας ότι «αυτές οι επιδόσεις ωστόσο δεν αντανακλώνται στην πραγματική οικονομία».
Ανέφερε ότι «η εισοδηματική ανισότητα διευρύνεται, η ακρίβεια στα βασικά είδη και τρόφιμα έχει παγιωθεί, το κόστος στέγασης παραμένει πολύ υψηλό, ενώ οι κοινωνικές συνθήκες είναι δύσκολες για ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας».
«Η βασική αντίθεση ανάμεσα στην συσσώρευση κερδών και τη στασιμότητα στις αμοιβές εργασίας συνεχίζει να αποτελεί το βασικό άξονα λειτουργίας του οικονομικού μοντέλου της κυπριακής οικονομίας», πρόσθεσε.
Είπε ακόμη ότι ο προϋπολογισμός «εξακολουθεί να είναι διαχειριστικός με την αναπτυξιακή συνεισφορά να είναι περιορισμένη», και «η υλοποίηση των δαπανών ανάπτυξης βρίσκεται σταθερά κάτω του 70%, γεγονός που αποβαίνει σε βάρος της πραγματικής ανάπτυξης, ενώ αποδεικνύεται πως υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι οι οποίοι δεν διοχετεύονται αποτελεσματικά στην οικονομία».
Ο κ. Καυκαλιάς είπε ότι το βάθος και η βιώσιμη προοπτική δεν εξυπηρετούνται, ενώ αναφέρθηκε σε «απουσία ολοκληρωμένης ενεργειακής στρατηγικής και στρατηγικής για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής».
Επίσης, αναφέρθηκε μεταξύ άλλων σε λανθασμένη φιλοσοφία της φορολογικής μεταρρύθμισης, αύξηση του χρέους του κράτους προς το Ταμείο των Κοινωνικών Ασφαλίσεων, μη ολοκληρωμένη στεγαστική πολιτική, έλλειψη πολιτικής βούλησης για την αντιμετώπιση των υπερκερδών στον τραπεζικό τομέα και στον τομέα των εταιρειών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ανεπαρκείς πολιτικές για την αντιμετώπιση του ψηλού κόστους δανεισμού και των παράνομων και καταχρηστικών πρακτικών στον τραπεζικό τομέα».
Είπε ακόμη ότι η οικονομική πολιτική της Κυβέρνησης «στερείται κοινωνικών αντανακλαστικών» και πρόσθεσε ότι «τα μέτρα στήριξης για αντιμετώπιση της ακρίβειας παραμένουν περιορισμένα, όπως και οι δράσεις για την αντιμετώπιση της φτώχειας».
Αναφορικά με την ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου, ο κ. Καυκαλιάς είπε ότι «η διγλωσσία συνεχίζεται, η σύγχυση μεγαλώνει, η αβεβαιότητα ως προς το αν θα προχωρήσει ή όχι το έργο παραμένει».
«Θέλω επίσης να υπογραμμίσω και τη δήλωση του Υπουργού Οικονομικών σήμερα για την ετοιμότητά του να διευκολύνει εντός των επόμενων ημερών αν χρειαστεί την κατάσταση», πρόσθεσε.
Ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ Σωτήρης Ιωάννου είπε ότι η φιλοσοφία του ΕΛΑΜ είναι πάντα πολύ συγκεκριμένη, προσθέτοντας ότι «πρώτα η Κύπρος και ο Κύπριος πολίτης και αυτό εκφράστηκε προς τον Υπουργό Οικονομικών».
«Την ώρα που εκατοντάδες εκατομμύρια ξοδεύονται για την διαχείριση του μεταναστευτικού, την ίδια ώρα δεκάδες εκατομμύρια χάνονται λόγω του αθέμιτου ανταγωνισμού από τα κατεχόμενα θέλουμε να ενισχύσουμε τους συμπατριώτες μας», ανέφερε και πρόσθεσε ότι «αυτή η προτεραιότητα του ΕΛΑΜ».
Ο κ. Ιωάννου είπε ότι πρώτο μέλημα του ΕΛΑΜ είναι η κυπριακή οικογένεια, η κυπριακή επιχείρηση και ο Κύπριος πολίτης και πρόσθεσε ότι «θέλουμε μια οικογένεια που να στηρίζει και να προστατεύει με κίνητρα για τις οικογένειες, τους νέους, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, την υγεία, την παιδεία, γεωργία και την κτηνοτροφία».
«Η οικονομία πρέπει να υπηρετεί την κοινωνία και το έθνος και όχι το αντίστροφο», πρόσθεσε.
Ερωτηθείς αν το ΕΛΑΜ έχει συγκεκριμένες εισηγήσεις, ο κ. Ιωάννου είπε ότι έχουν κάνει πάρα πολλές εισηγήσεις υπό την έννοια, όπως είπε, «ότι ενώ αντιλαμβανόμαστε ότι τα δημόσια οικονομικά δεν είναι ανεξέλεγκτα, να δοθεί προτεραιότητα στους συμπατριώτες μας που το έχουν ανάγκη και να δοθούν κίνητρα προς τους παραγωγικούς τομείς της οικονομίας μας».
Ο Βουλευτής της ΕΔΕΚ Ηλίας Μυριάνθους χαιρέτισε τη «νούσιμη πολιτική της Κυβέρνησης στα θέματα της οικονομίας, τα αποτελέσματα, τα οποία μας έχει αναλύσει σήμερα ο Υπουργός Οικονομικών με όλους τους δείκτες να καταγράφουν μια θετική εικόνα».
Ανέφερε, ωστόσο, ότι υπάρχουν ζητήματα τα οποία δημιουργούν κάποιο προβληματισμό, όπως είναι η αύξηση των ανελαστικών δαπανών και πρόσθεσε πως «αυτά τα ζητήματα τα οποία θίγει και το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, είναι θέματα τα οποία θα πρέπει να προβληματίσουν» και την ίδια στιγμή το ζήτημα της εξοικονόμησης από τις ανελαστικές δαπάνες «να οδηγήσουν σε αύξηση, περαιτέρω, των κοινωνικών δαπανών».
Αναμφίβολα οι κοινωνικές δαπάνες παρουσιάζουν σημαντικές αυξήσεις στις οποίες χαιρετίζουμε», ανέφερε και πρόσθεσε πως η ΕΔΕΚ έχει «καταθέσει προτάσεις προς αυτή την κατεύθυνση, τις οποίες σε πλήρη ταύτιση με τις προσπάθειες που γίνονται από την Κυβέρνηση θεωρούμε ότι κινούνται προς την ορθή κατεύθυνση» και «θα στηρίξουμε αναμφίβολα αυτή την προσπάθεια».
Ο κ. Μυριάνθους είπε ότι «ζητήματα που έχουν να κάνουν με τα γενικότερα προβλήματα που απασχολούν την παγκόσμια οικονομία, όπως είναι ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος, ζητήματα που έχουν να κάνουν με περιφερειακά προβλήματα, τα οποία μέσα σε αυτά μπαίνει και το κομμάτι της υλοποίησης του ηλεκτρικού καλωδίου διασύνδεσης Κύπρου Ελλάδος, είναι θέματα τα οποία αναμφίβολα προβληματίζουν».
Ο κ. Μυριάνθους εξέφρασε την ελπίδα ότι «μέσα από μία σωστή και ορθολογιστική πολιτική θα οδηγηθούν και το 2026 οι δείκτες της οικονομίας να ευημερήσουν καλύτερα».
Ο Βουλευτής της ΔΗΠΑ Αλέκος Τρυφωνίδης είπε ότι ο προϋπολογισμός του 2026 «συνεχίζει να χαρακτηρίζεται από σταθερότητα και προοπτική, από αυξημένες κοινωνικές και αναπτυξιακές δαπάνες και γενικά διαφαίνεται ότι η ανθεκτικότητα της κυπριακής οικονομίας διατηρείται και οι προοπτικές της παραμένουν θετικές».
Άλλωστε αυτό καταγράφεται σε όλους τους σχετικούς δείκτες της οικονομίας, και επιβεβαιώνεται από όλες τις τελευταίες αξιολογήσεις των διεθνών οίκων αξιολόγησης, αλλά και από τον αυξανόμενο αριθμό των νέων επενδύσεων στη χώρα μας.
Ο κ. Τρυφωνίδης αναφέρθηκε στη συνεχιζόμενη πτώση του δημόσιου χρέους, το οποίο αναμένεται να μειωθεί στο 52,9% στο τέλος του 2026 και πρόσθεσε ότι «αυτό έχει πολύ σοβαρές θετικές επιπτώσεις και θα επιτρέψει περισσότερες αναπτυξιακές δαπάνες, αυξημένες κοινωνικές παροχές και αυξημένες αμυντικές δαπάνες, κάτι που για εμάς αποτελεί προτεραιότητα».
Αναφέρθηκε επίσης στη μείωση της ανεργίας κάτω από το 5%, αλλά και σε «αρκετά ζητήματα τα οποία ενδέχεται να μας επηρεάσουν αρνητικά».
Ο κ. Τρυφωνίδης είπε ότι αυτά είναι μεταξύ άλλων το θέμα με το Τερματικό Βασιλικού και ενδεχόμενες αποζημιώσεις πέραν των 400 εκ ευρώ, το κόστος της ηλεκτρικής διασύνδεσης και του αγωγού Great Sea Interconnector, την κατάληξη του διαλόγου για την Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή, την κατάληξη της φορολογικής μεταρρύθμισης, την μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού και φυσικές καταστροφές.
«Για τους λόγους αυτούς, παρόλο που τα πιο πάνω έχουν ληφθεί υπόψη στον καταρτισμό του Προϋπολογισμού, επιβάλλεται η στενή και τακτική παρακολούθηση στο στάδιο της υλοποίησης του, διότι είναι μεν δυνητικές δαπάνες, αλλά αθροιστικά μπορεί να δημιουργήσουν πρόβλημα στα δημόσια οικονομικά», πρόσθεσε.
Ανέφερε επίσης, μεταξύ άλλων, ότι η ΔΗΠΑ – Συνεργασία, θα συνεχίσει να στηρίζει «την υπεύθυνη οικονομική πολιτική που ακολουθείται από τον Υπουργό Οικονομικών και την Κυβέρνηση» και πρόσθεσε ότι «η προτεραιότητα της Κυβέρνησης τώρα, θα πρέπει να είναι η μεταφορά αυτής της θετικής εικόνας της οικονομίας και στους πολίτες».
Ο Πρόεδρος του Κινήματος Οικολόγων Σταύρος Παπαδούρης είπε ότι είναι ένας ισοζυγισμένος προϋπολογισμός, πλεονασματικός με ρυθμό ανάπτυξης 3,1% και μείωση δημόσιου χρέους και ανεργίας και πρόσθεσε πως αυτά είναι στη θετική πλευρά.
Αναφερόμενος σε εύλογους προβληματισμούς, ο κ. Παπαδούρης είπε ότι αυτοί είναι οι ανελαστικές δαπάνες, προσθέτοντας ότι «φτάσαμε περίπου στα σημεία του 2012 – 2013 όσον αφορά το κρατικό μισθολόγιο, το οποίο δημιουργεί μέγιστο προβληματισμό». «Κάπου άρχισε να ελέγχεται ο προϋπολογισμός του δημόσιου τομέα όμως φαίνεται ότι δεν λαμβάνουμε τόσο σοβαρά υπόψη τι πέρασε τούτη η χώρα στο παρελθόν», πρόσθεσε.
Αναφερόμενος στη δεύτερη επιφύλαξη που αφορά την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου – Κρήτης, ο κ. Παπαδούρης είπε σε σχέση με τα τεχνοοικονομικά δεδομένα ότι «αν όντως πρέπει να προχωρήσει το συγκεκριμένο έργο, πρέπει να προχωρήσει για τους συγκεκριμένους και σωστούς λόγους’.
Αναφορικά με το τερματικό στο Βασιλικό, ο κ. Παπαδούρης είπε ότι τα 67 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία, σύμφωνα με τον Υπουργό Οικονομικών, «έχει γίνει ένας συμψηφισμός έτσι ώστε δεν θα τα επωμιστούμε στον προϋπολογισμό του 2026, εννοώντας ότι δεν θα στερηθούμε κάποια λεφτά που θα πήγαινα για κάποιον άλλον σκοπό».
Σε σχέση με τα μη εξυπηρετούμε δάνεια, ο κ. Παπαδούρης είπε ότι «ελέγχοντας την στεγαστική πολιτική ρώτησα τον Υπουργό κατά πόσον έχει γίνει οποιαδήποτε πρόνοια για άτομα, τα οποία πιθανόν να αποστερηθούν την πρώτη τους κατοικία» και η απάντηση ήταν ότι «δεν υπάρχει οποιοδήποτε ποσό».
Ανέφερε ότι «ο προϋπολογισμός, τουλάχιστον οι αριθμοί, δείχνουν ότι τα τελευταία χρόνια ακολουθούμε μια καλή φόρμουλα». «Όμως κανένας δεν μπορεί να παραβλέψει ότι είναι πολύ απρόβλεπτοι και πονηροί οι καιροί που ζούμε όσον αφορά και εσωτερικά θέματα, αλλά περισσότερο όσον αφορά τα εξωτερικά θέματα, τα οποία πολλές φορές δεν μπορούμε να τα ελέγξουμε», κατέληξε.
Επιπλέον, η Επιτροπή εξέτασε τα ακόλουθα σχέδια νόμου:
- Ο περί Προϋπολογισμού του Γραφείου Επιτρόπου για τη Ρύθμιση Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και Ταχυδρομείων του 2025 Νόμος του 2025
- Ο περί Συμπληρωματικού Προϋπολογισμού του Ενιαίου Φορέα Εξώδικης Επίλυσης Διαφορών Χρηματοοικονομικής Φύσης Νόμος (Αρ. 1) του 2025
Η Επιτροπή τοποθέτησε για λήψη τελικής απόφασης τα πιο πάνω νομοσχέδια.
Η Επιτροπή εξέτασε τροπολογίες Βουλευτών για το πιο πάνω νομοσχέδιο σκοπός του οποίου είναι η θέσπιση νομοθεσίας για σκοπούς εφαρμογής της πράξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τίτλο «Κανονισμός (ΕΕ) 2019/452 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 19ης Μαρτίου 2019 για τη θέσπιση πλαισίου για τον έλεγχο των άμεσων ξένων επενδύσεων στην Ένωση».
Η Επιτροπή εξέτασε τροπολογίες Βουλευτών για το πιο πάνω νομοσχέδιο σκοπός του οποίου είναι η εναρμόνιση με την Οδηγία (ΕΕ) 2024/790 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 28ης Φεβρουαρίου 2024 για την τροποποίηση της οδηγίας 2014/65/ΕΕ για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων.
Nomoplatform-ΚΥΠΕ
