Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Προσφύγων, Εγκλωβισμένων, Αγνοουμένων και Παθόντων, κατά τη διάρκεια της συνεδρίας στις 21/10/2025, συζήτησε τα ακόλουθα θέματα:
- Τα ευρύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εκτοπισμένοι στις ακριτικές περιοχές της περιφέρειας Μόρφου
Τα προβλήματα ακριτικών κοινοτήτων Μόρφου συζήτησε η Κοιν. Επιτροπή Προσφύγων
Γεωργοί που καλλιεργούν τα χωράφια τους στη νεκρή ζώνη υπό την επίβλεψη ένοπλων Τούρκων στρατιωτών, κλοπή νερού που διοχετεύεται στα κατεχόμενα και ο αγώνας να κρατήσουν τη νεκρή ζώνη ζωντανή, ήταν κάποια από τα προβλήματα που άκουσε την Τρίτη η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Προσφύγων από εκπροσώπους των ακριτικών κοινοτήτων της περιφέρειας Μόρφου. Στην Επιτροπή αναφέρθηκε επίσης ότι το 80% των γεωργών στην περιοχή είναι Σύριοι ή Αιγύπτιοι, καθώς οι Κύπριοι εγκαταλείπουν.
Η Επιτροπή θα επαναλάβει την συνεδρία λόγω απουσίας στη συζήτηση για τα ευρύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εκτοπισμένοι στις ακριτικές περιοχές της περιφέρειας Μόρφου, εκπροσώπων των περισσοτέρων αρμόδιων Υπουργείων που κλήθηκαν, γεγονός που κάκισε ο Πρόεδρος της Επιτροπής, Νίκος Κέττηρος, αλλά και οι εκπρόσωποι των κοινοτήτων.
Στα εισαγωγικά του σχόλια ο βουλευτής ΑΚΕΛ Χρίστος Χριστοφίδης, ένας εκ των εισηγητών του θέματος για αυτεπάγγελτη εξέταση του θέματος στην Επιτροπή, είπε ότι υπάρχουν στην περιφέρεια Μόρφου κάποιες κοινότητες των οποίων είναι κατεχόμενο μέρος της γης τους, άλλων σημαντικό κομμάτι της γης τους είναι στη νεκρή ζώνη και κοινότητες, οι οποίες φιλοξενούν τη μάζα των προσφύγων από τα γύρω κατεχόμενα χωριά.
Αναφέρθηκε σε προβλήματα με καλλιέργειες γης στη νεκρή ζώνη, σε ζητήματα αξιοποίησης γης για οικιστικούς σκοπούς, σημειώνοντας ότι από εκεί ξεκινούν μια σειρά από προβλήματα, όπως είπε, όπως θέματα ασφάλειας, παραβιάσεις από την κατοχική δύναμη και αδυναμία του ΟΗΕ να διατηρήσει τον έλεγχο στην περιοχή. Σύμφωνα με τον κ. Χριστοφίδη, υπάρχει αίσθημα ανασφάλειας για τους ανθρώπους, που κινούνται στην περιοχή ιδιαίτερα τις βραδινές ώρες, έλλειψη φωτισμού, ενώ υπάρχουν κινήσεις από πλευράς κατοχικών στρατευμάτων.
«Το αίσθημα ασφάλειας των ανθρώπων, που διακινούνται στην περιοχή πρέπει να ενισχυθεί», πρόσθεσε.
Είπε ακόμη ότι υπάρχουν αιτήματα για διαμόρφωση οικιστικών ζωνών ή για ενεργοποίηση της πρόνοιας για δημιουργία καταλυμάτων σε γεωργική γη. «Αυτό θα σημαίνει ζωντάνεμα, ενίσχυση της νεκρής ζώνης», πρόσθεσε.
«Εκτός από το να βοήσουμε πρόσφυγες που ζουν σε ακριτικές κοινότητες, υπάρχει και η πατριωτική, η εθνική πτυχή, διότι δεν μπορούμε να εγκαταλείψουμε τη νεκρή ζώνη, πρέπει να είναι εκεί, να έχει ζωή και να δημιουργείται η προοπτική», πρόσθεσε.
Στη συνεδρία κλήθηκαν οι Πρόεδροι και τα Μέλη των Κοινοτικών Συμβουλίων Αυλώνας, Περιστερώνας, Αστρομερίτη, Ακακίου, Δένειας, Κατωκοπιάς και Πάνω Ζώδιας, μεταξύ άλλων.
Ο Κοινοτάρχης Αυλώνας Μενέλαος Σάββα είπε στην Επιτροπή ότι εδώ και 51 χρόνια υπάρχει μια αδικία για τις κοινότητες τους που πρέπει να αποκατασταθεί.
Αναφέρθηκε σε καθημερινές παραβιάσεις των Τούρκων στη νεκρή ζώνη. Σημείωσε ότι η Αυλώνα κατοικείται από έποικους «και αυτό κάνει τα πράγματα πιο δύσκολα». Είπε ακόμη ότι, από τον Ιούνιο του 2012 ο κατοχικός στρατός μπήκε στη νεκρή ζώνη και περιέφραξε τη γεώτρηση που ανήκει στο Κοινοτικό Συμβούλιο Αυλώνας, και ότι τώρα οι κάτοικοι της Αυλώνας, στα κατεχόμενα, χρησιμοποιούν αυτό το νερό. Είπε ότι ζήτησαν από τα ΗΕ, τουλάχιστον, οι χρήστες της γεώτρησης να δίνουν στην κοινότητα ένα ενοίκιο.
Αναφέρθηκε ακόμη στην ανάγκη αναβάθμισης του αισθήματος ασφάλειας στη νεκρή ζώνη και ότι ζητούν να φωτιστεί ο δρόμος Ακακίου-Αυλώνας, και να ενταχθεί η νεκρή ζώνη Αυλώνας στις μειονεκτικές περιοχές. Σύμφωνα με τον ίδιο υπάρχει ενδιαφέρον από οικογένειες να εγκατασταθούν εκεί, αλλά επειδή δεν έχουν οικιστική περιοχή ως χωριό, λόγω της κατοχής, δεν μπορεί να δοθεί άδεια οικοδομής.
«Θέλουμε η νεκρή ζώνη να είναι ζωντανή», είπε.
Ο κ. Σάββα είπε ότι ζητούν κίνητρα από το κράτος, όπως, να μην επιβάλλεται φόρος περιβάλλοντος για την άντληση νερού από γεωτρήσεις των προσφυγών γεωργών στη νεκρή ζώνη αλλά και την αναστύλωση τριών πολιτιστικών μνημείων που βρίσκονται στη νεκρή ζώνη της Αυλώνας: τον νερόμυλο, τις καμάρες και τα λαγούμια.
Ο Κοινοτάρχης της Πάνω Ζώδιας Δημήτρης Κάττος είπε ότι οι αγροτικοί δρόμοι χρήζουν ασφαλτόστρωσης, και ότι κινδυνεύει με κατάρρευση η εκκλησία Αρχάγγελου Μιχαήλ.
Αναφέρθηκε ακόμη και στη λειψυδρία.
Εκ μέρους του κοινοτικού συμβουλίου Κατωκοπιάς, ο κ. Χαραλάμπους σημείωσε ότι στα 51 χρόνια του, είναι ο πιο νέος από τους γεωργούς στην περιοχή και ότι είναι σημαντικό οι νέοι να ενδιαφερθούν να καλλιεργούν χωράφια στην περιοχή.
Ο κοινοτάρχης Δένειας, Χαράλαμπος Αλεξάνδρου, αναφέρθηκε στο θέμα ασφάλειας των γεωργών, σημειώνοντας ότι έχουν πολύ σοβαρό πρόβλημα «και αν δεν το λύσουμε άμεσα θα έχουμε πιο σοβαρά θέματα». Αναφέρθηκε σε διαπληκτισμούς γεωργών από τις δυο πλευρές μέσα στη νεκρή ζώνη.
Κατά τη συζήτηση τέθηκε και το ζήτημα μηδενικής αξίας περιουσιών που βρίσκονται μέσα στη νεκρή ζώνη.
Οι εκπρόσωποι αγροτικών οργανώσεων αναφέρθηκαν στις «υπεράνθρωπες» προσπάθειες των γεωργών, οι οποίοι κράτησαν την περιοχή καταπράσινη και ζήτησαν τα κράτος να τους δώσει και αυτούς επιδοτήσεις έστω και αν δεν τους κατατάσσει ως επαγγελματίες γεωργούς, γιατί έχουν και άλλα επαγγέλματα.
Ανέφεραν ακόμη ότι υπάρχει γεωργός που καλλιεργεί το χωράφι του υπό την επίβλεψη ενόπλων Τούρκων στρατιωτών και ότι το 80% των γεωργών στην περιοχή είναι Σύριοι ή Αιγύπτιοι, αφού οι Κύπριοι εγκαταλείπουν λόγω των δυσκολιών.
Εκπρόσωπος του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων ανέφερε, για την απαλλαγή τέλους διατρήσεων, ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει αφού υπάρχει ξεκάθαρη τιμολογιακή πολιτική.
Είπε ακόμη ότι διερευνάται κατά πόσον θα μπορούσε να κατασκευαστεί φράγμα στο γεφύρι της Παναγιάς για την υδροδότηση της περιοχής και ότι οι μελέτες ξεκινούν το 2026-2027 με ορίζοντα υλοποίησης τα 5 χρόνια.
Βοηθούμε όσο μπορούμε με τα αρδευτικά, είπε, σημειώνοντας ότι και οι ίδιοι αντιμετωπίζουν προβλήματα στη νεκρή ζώνη λόγω ασυνεννοησίας μεταξύ υπηρεσιών των ΗΕ.
Ο κ. Χριστοφίδης είπε ότι η συνέδρια θα πρέπει να επαναληφθεί και ότι θέλουν συγκεκριμένες απαντήσεις από το κάθε αρμόδιο Υπουργείο.
Στις δηλώσεις του μετά τη συνεδρία ο κ. Χριστοφίδης είπε ότι υπάρχουν εκεί σοβαρά ζητήματα τα οποία δεν έχουν να κάνουν μόνο με τα προβλήματα των προσφύγων ή των γεωργών, «σχετίζονται και με ζητήματα του κράτους, ζητήματα εθνικής ασφαλείας ή προοπτικής σε σχέση με τον Κυπριακό».
Αναφέρθηκε στη σημασία «η νεκρή ζώνη να έχει ζωή, να είναι συνέχεια με μια προοπτική, διότι, η τελική προοπτική βεβαίως για μας είναι η επίλυση του Κυπριακού και η αξιοποίηση της νεκρής ζώνης- εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας που έχει παραχωρηθεί προσωρινά στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών για διαχείριση».
Στις δικές της δηλώσεις, η Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Ρίτα Σούπερμαν, είπε ότι τα προβλήματα των χωριών της επαρχίας Μόρφου που βρίσκονται στη γραμμή κατάπαυσης του πυρός «χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης και ενός ολοκληρωμένου επανασχεδιασμού».
Πρόκειται, είπε, για θέματα ασφάλειας των γεωργών, αισθήματος ασφάλειας των πολιτών, έλλειψης κινήτρων για δραστηριοποίηση νέων γεωργών, καθώς και διαχείρισης του νερού. «Το θέμα αυτό, έχει και πολιτική πτυχή καθώς η δραστηριοποίηση αυτών των ανθρώπων θυμίζει ότι τα εδάφη που βρίσκονται στη γραμμή αντιπαράταξης ανήκουν στην Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία οφείλει να τα προστατεύει με κάθε τρόπο» πρόσθεσε.
- Οι εκποιήσεις πρώτης κατοικίας εκτοπισμένων σε προσφυγικούς συνοικισμούς
Να παγώσουν διαδικασίες εκποίησης κύριας κατοικίας σε συνοικισμούς ζήτησε η Επ. Προσφύγων
Να παγώσουν όλες τις διαδικασίες που αφορούν σε εκποίηση κύριας κατοικίας σε συνοικισμούς μέχρι να ολοκληρωθεί η συζήτηση στην Βουλή για το θέμα αυτό, αξίωσε από τους εκπροσώπους εταιρειών εξαγοράς δανείων ο Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Προσφύγων Νίκος Κέττηρος. Τα μέλη της Επιτροπής εξέφρασαν την αγανάκτησή τους, σημειώνοντας ότι «κάποιοι έχουν ξεπεράσει και τους τοκογλύφους».
Η Επιτροπή συζήτησε το θέμα των εκποιήσεων πρώτης κατοικίας εκτοπισμένων σε προσφυγικούς συνοικισμούς, έπειτα από εισήγηση των Βουλευτών Νίκου Κέττηρου, Χρίστου Χριστοφίδη, Χρίστου Χριστόφια, Γιώργου Κάρουλλα, Νίκου Γεωργίου, Ζαχαρία Κουλία και Χρίστου Σενέκη.
Τη δική του εμπειρία μοιράστηκε με τα μέλη της Επιτροπής ένας 75χρονος δανειολήπτης, ο οποίος κινδυνεύει να χάσει την οικία του σε προσφυγικό συνοικισμό και του οποίου το δάνειο, εκτοξεύτηκε, από €15-€20.000 σε περίπου €180.000 όπως ανέφερε.
Ο εν λόγω δανειολήπτης ανέφερε στην Επιτροπή ότι πήρε δάνειο 30.000 λίρες το 2006 για ανακαίνιση της οικίας του και ότι πλήρωναν ανελλιπώς μέχρι το 2013, όταν έχασε και η σύζυγος του την εργασία της λόγω της οικονομική κρίσης. Ο ίδιος είχε σταματήσει να εργάζεται δύο χρόνια νωρίτερα λόγω πολύ σοβαρού θέματος υγείας. Σύμφωνα με τον ίδιο, από τις €15.000-€20.000 που ήταν το εναπομείναν ποσό του δανείου αυτό έφτασε τις €180.000. Είπε ακόμη ότι πήγε στην ΚΕΔΙΠΕΣ από όπου τον παρέπεμψαν στην εταιρεία που εξαγόρασε το δάνειό του και ότι ο ένας τον στέλνει στον άλλο. «Το μόνο μου περιουσιακό στοιχείο είναι ένα προσφυγικό σπίτι», είπε στην Επιτροπή.
Ο Διευθύνων Σύμβουλος της ΚΕΔΙΠΕΣ, Μάριος Παπαδόπουλος ανέφερε στην Επιτροπή ότι θα επιληφθούν της υπόθεσης, με τον κ. Κέττηρο να σημειώνει ότι θα πρέπει να δουν και τις άλλες περιπτώσεις.
Σε σχέση με εκποιήσεις πρώτων κατοικιών σε συνοικισμούς, ο κ. Παπαδόπουλος ανέφερε ότι εντόπισε τέσσερις περιπτώσεις για τους προηγουμένους μήνες και μέχρι τα Χριστούγεννα, και συγκεκριμένα μία ακυρώθηκε, δύο αφορούσαν σε αποτυχημένους πλειστηριασμούς και μία επέρχεται.
Η Χρηματοοικονομικός Επίτροπος Βαλεντίνα Γεωργιάδου ανέφερε στην Επιτροπή ότι φέτος γενικά έλαβε το Γραφείο της 156 αιτήματα για αναστολές εκποιήσεων κύριας κατοικίας – περιλαμβανομένων από συνταξιούχους, μονογονιούς, διαζευγμένες γυναίκες – και ότι οι πλείστες των περιπτώσεων ήδη βαρύνονται με αποφάσεις δικαστηρίου, σημειώνοντας ότι στο πλαίσιο εκείνων των αποφάσεων στις πλείστες των περιπτώσεις υπάρχουν διατάγματα για εκποίηση.
Εξέφρασε την άποψη ότι από μόνες τους οι εταιρείες εξαγοράς δανείων πρέπει να βάλουν ένα όριο για το πού θα προχωρούν σε εκποιήσεις και πού να καταβάλλουν προσπάθεια για ρυθμίσεις.
Αναφέρθηκε σε κενό στη νομοθεσία και είπε ότι οι διαδικασίες αναδιάρθρωσης είναι ένα «α λα καρτ» μενού που επαφίεται στην κάθε εταιρεία να αποφασίσει ποια διαδικασία να ακολουθήσει.
Η εκπρόσωπος του Υπουργείου Οικονομικών αναφέρθηκε στα τρία σχέδια για στήριξη δανειοληπτών που είχε εξαγγείλει το Υπουργείο – ΕΣΤΙΑ, Οικία, Ενοίκιο έναντι Δόσης – και ότι υπολογίζεται να έχουν ευνοηθεί γύρω στις 3000 νοικοκυριά. Ανέφερε ακόμη ότι σκέφτονταν να ανοίξουν ξανά σχέδια, αλλά ότι είχαν δεχθεί διαμαρτυρίες από πιστωτές και ότι δεν μπορεί να γίνουν σχέδια αν δεν συνεργάζονται όλα τα μέρη.
Σε δηλώσεις του μετά τη συνεδρία, ο κ. Κέττηρος είπε ότι διαπίστωσαν ότι γίνεται μια εκστρατεία τους τελευταίους μήνες από αυτές τις εταιρείες εξαγοράς δανείων, και την ΚΕΔΙΠΕΣ, δυστυχώς, για να πάρουν τις κατοικίες των προσφυγικών συνοικισμών, είτε για να τις εκποιήσουν, είτε για να τις βγάλουν σε πλειστηριασμό».
Αναφερόμενος στην περίπτωση του δανειολήπτη που μίλησε ενώπιον της Επιτροπής, και που έφτασε το δάνειό του στις €185.000, είπε, «ούτε οι τοκογλύφοι τα μαύρα χρόνια δεν έβαζαν τόσο τόκο πάνω στα δάνεια του κόσμου». Είπε ότι τώρα όταν προσπαθεί ο δανειολήπτης αυτός να κάνει μια πρόταση βιώσιμη με βάση τη σύνταξή του «τον ειρωνεύονται».
Σημείωσε ότι αναφέρθηκαν στην Επιτροπή τουλάχιστον 10 τέτοιες περιπτώσεις.
Ο κ. Κέττηρος σημείωσε ότι επειδή οι εταιρείες και η ΚΕΔΙΠΕΣ είπαν ότι δεν γνωρίζουν ποιες περιπτώσεις αφορούν σε εκποιήσεις σε συνοικισμούς, «δώσαμε εντολή στην ΚΕΔΙΠΕΣ να μαζέψει όλες τις περιπτώσεις και σε 15 μέρες να τις φέρει ενώπιον της Επιτροπής για να ξέρουμε πόσες είναι αυτές οι περιπτώσεις και πώς θα επιληφθούμε».
«Απαιτήσαμε από τις εταιρείες εξαγοράς δανείων να παγώσουν όλες τις διαδικασίες» και «να διαμηνύσουν στους μαστόρους τους είτε τους ξένους είτε τους Κύπριους, ότι δεν μπορούν να προχωρήσουν σε τίποτα αν δεν ολοκληρωθεί η συζήτηση στην Επιτροπή Προσφύγων και να κατατεθούν οι πρωτοβουλίες τις οποίες θα αναλάβουμε οι βουλευτές μεταξύ μας», είπε.
Στις δικές της δηλώσεις της η βουλευτής του ΔΗΣΥ, Ρίτα Σούπερμαν, είπε ότι η κατάσταση «προκαλεί έντονη ανησυχία και αγανάκτηση».
Οι εκτοπισθέντες που στερήθηκαν τις περιουσίες τους στα κατεχόμενα βρίσκονται σήμερα αντιμέτωποι με τον κίνδυνο να χάσουν και τη μοναδική στέγη που έχουν, είπε. «Η Πολιτεία οφείλει να σταθεί δίπλα στους πρόσφυγες και να προστατεύσει την πρώτη κατοικία σε συνοικισμούς προσφύγων από τις διαδικασίες εκποιήσεις. Είναι αδιανόητο να αντιμετωπίζονται οι δικαιούχοι προσφυγικής στέγης με τον ίδιο τρόπο όπως οι εμπορικοί δανειολήπτες», πρόσθεσε.
Απαιτείται η διαμόρφωση ολοκληρωμένου πλαισίου προστασίας που θα λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες της προσφυγικής κατοικίας, την κοινωνική διάσταση του ζητήματος, είπε η κ. Σούπερμαν.
Ο Βουλευτής του ΔΗΚΟ, Ζαχαρίας Κουλίας, είπε στις δηλώσεις του ότι εισηγήθηκε όπως η Επιτροπή καλέσει για αυτό το θέμα τους αρμόδιους Υπουργούς και τους αρχηγούς των κοινοβουλευτικών κομμάτων «να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να επαναφέρουν τη νομοθεσία εις τα σωστά της πλαίσια». «Πρέπει ο πλειστηριασμός να γίνεται με τον καθιερωμένο τρόπο που τον έκανε το κτηματολόγιο, και να είναι δημόσια, όχι να κρύβονται πίσω από τους υπολογιστές».
Σημείωσε ακόμη ότι «οι αμαρτωλοί» «είναι οι τότε κυβερνώντες που έκαναν τον νόμο και η τότε Βουλή η οποία πέρασε νόμους απαράδεκτους».
«Εγώ δέχομαι ότι τούτη η κυβέρνηση κληρονόμησε από τους προκατόχους, αλλά πέρασαν και δυόμισι χρόνια», πρέπει να αναλάβει δράση, πρόσθεσε.
Ο κ. Κουλίας ανέφερε ακόμη ότι «σήμερα βασιλεύει η τοκογλυφία στο έπακρον» και ότι αν υπάρχει Νόμπελ τοκογλυφίας «πρέπει να το πάρουμε εμείς το βραβείο του τοκογλύφου».
Ανέφερε παράδειγμα πρόσφυγα του οποίου το δάνειο, από €94.000 είναι σήμερα €4,5 εκατομμύρια, όπως είπε.
Είναι θλιβερό, είπε, «διότι όλα αυτά δεν γίνονται από τους τοκογλύφους. Γίνονται από την ίδια την πολιτεία. Εξαίρεσαν τις τράπεζες από τον νόμο. Οι τράπεζες και οι εταιρείες πιστώσεως δικαιούνται να τοκογλυφούν».
Σημείωσε ότι στην Επιτροπή Οικονομικών εκκρεμούν δύο προτάσεις νόμων – η μία πρόταση προνοεί όταν διπλασιάζεται το ποσό της οφειλής να σταματά να αυξάνεται το ποσό και ο άλλος νόμος αφορά στους εγγυητές ενυπόθηκων δανείων.
Nomoplatform – ΚΥΠΕ
